Pa ntchito yomanga ya ku Netherlands, udindo wanu walamulo umatsimikiziridwa makamaka ndi mgwirizano, zikhalidwe zomwe zimagwiritsidwa ntchito (nthawi zambiri UAV 2012 kapena UAV-GC 2005) ndi zofunikira, ndi Dutch Civil Code (BW) zomwe zimadzaza mipata. Kuyambira pa 1 Januwale 2024, Quality Assurance for Building Act (Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, Wkb) yapangitsa kontrakitala kukhala ndi mlandu pa zolakwika zomwe sizinapezeke popereka, pokhapokha ngati sizingatchulidwe kuti ndi zake.
Kontrakitala yomanga ndi pangano la ntchito (aanneming van werk) motsatira Nkhani 7:750 BW: kontrakitala amamanga ndikupereka ntchito yeniyeni pamtengo, kunja kwa ubale wantchito. Nkhaniyi ikufotokoza mapangano, zilolezo, ntchito ndi udindo wa kontrakitala, ndi momwe mikangano imathetsedwera.
M'ndandanda wazopezekamo
Ndi malamulo ati omwe amalamulira ntchito yomanga?
Mapulojekiti ambiri aukadaulo amagwiritsa ntchito mikhalidwe yokhazikika. UAV 2012 imagwiritsidwa ntchito pa mapangano achikhalidwe, pomwe kasitomala amapereka kapangidwe kake; UAV-GC 2005 imagwiritsidwa ntchito pa mapangano ophatikizika, pomwe kontrakitala amapanganso mapulani. Mikhalidwe iyi imayang'anira kusinthasintha, kuchedwa, kumalizidwa ndi udindo, ndipo imagwira ntchito pokhapokha ngati yalengezedwa momveka bwino kuti ndi yoyenera mu mgwirizano.
Malamulo omwe ali mu Nkhani 7:750 ndi BW yotsatira amagwiranso ntchito, ndipo ena mwa iwo sangachotsedwe pambali kuti awononge kasitomala wogula. Kuganiza bwino komanso chilungamo (Nkhani 6:248 BW) kungapangitsenso kuti zomwe panganolo limanena ziwonjezere udindo, koma mawu olembedwa momveka bwino amakhalabe chitetezo chabwino kwambiri.
Kodi mgwirizanowu uyenera kukhala ndi chiyani?
Panganoli liyenera kufotokoza bwino ntchito, mtengo ndi njira yogulira, nthawi yolipira, tsiku lomaliza, zofunikira pa khalidwe, zitsimikizo ndi njira yosinthira (meer- en minderwerk). Liyeneranso kunena kuti ndi zinthu ziti zomwe zimagwiritsidwa ntchito komanso gulu lomwe limasankha mikangano: makhothi aboma kapena oweruza milandu.
Ndi zilolezo ziti zomwe mukufuna?

Kuyambira pa 1 Januwale 2024, lamulo la Environment and Planning Act (Omgevingswet) limayang'anira zomanga, zachilengedwe ndi zilolezo zogwetsa nyumba. Pa ntchito zambiri zomanga, mumafunika chilolezo choteteza zachilengedwe ndi mapulani (omgevingsvergunning), chomwe chimapemphedwa kudzera mu Omgevingsloket ndipo nthawi zambiri chimasankhidwa ndi boma.
Malinga ndi Nkhani 16.64 ya Omgevingswet, akuluakulu ayenera kusankha mkati mwa milungu isanu ndi itatu, ndipo akhoza kuwonjezera nthawiyo kamodzi kokha pa milungu isanu ndi umodzi. Ngati njira yowonjezerayi ikugwira ntchito (Nkhani 16.65 Omgevingswet), nthawi yosankha ndi miyezi isanu ndi umodzi malinga ndi Nkhani 3:18 ya General Administrative Law Act (Awb). Pangani nthawi izi mukukonzekera kwanu.
Zofunikira pa zomangamanga zaukadaulo, kuphatikizapo magwiridwe antchito a mphamvu ndi chitetezo, zafotokozedwa mu Lamulo la Nyumba mu Malo Okhala (Besluit bouwwerken leefomgeving). Pamalopo, lamulo la Working Conditions Act (Arbowet) limafuna kuwunika zoopsa, njira zotetezera ndi malangizo a ogwira ntchito, omwe amayang'aniridwa ndi Netherlands Labour Authority (Nederlandse Arbeidsinspectie).
Kodi ntchito zazikulu za kontrakitala ndi ziti?

Wogwira ntchitoyo ayenera kupereka ntchito yomwe ikukwaniritsa mgwirizano ndipo ilibe zilema. Malinga ndi Article 7:754 BW ayeneranso kuchenjeza kasitomala za zolakwika zomwe adapatsidwa, mapangidwe, zojambula, mawerengedwe kapena zipangizo za kasitomala, komanso za nthaka, malinga ndi momwe amadziwira kapena ayenera kudziwa za izo.
Pa ntchito zomanga, chenjezoli liyenera kuperekedwa m'malemba, mosapita m'mbali komanso panthawi yake, ndipo liyenera kusonyeza zotsatira zake (Nkhani 7:754(2) BW). Kontrakitala amene amakhala chete akhoza kukhala ndi mlandu pa kuwonongeka komwe kungachitike, ngakhale kasitomala atalemba kapangidwe kolakwika.
Kodi ndi liti pamene kontrakitala amakhala ndi mlandu wa zolakwika pambuyo popereka?
Malinga ndi Article 7:758(4) BW, kontrakitala wa ntchito yomanga ndiye amene ali ndi udindo pa zolakwika zomwe sizinapezeke panthawi yopereka, pokhapokha ngati sizingatchulidwe kuti ndi zake. Kwa ogula lamuloli silingachotsedwe; kwa kasitomala wabizinesi likhoza kuchotsedwa mwachindunji mu mgwirizano.
Kupempha chilema kumakhala koletsedwa patatha zaka ziwiri kasitomala atadandaula za icho (Nkhani 7:761(1) BW). Pa ntchito zomanga, nthawi yake imakhala yoletsedwa patatha zaka makumi awiri kuchokera pamene chinaperekedwa (Nkhani 7:761(2) BW). Udindo wa zilema zobisika zomwe kontrakitala anabisa sungathe kuchotsedwa kapena kuchepetsedwa (Nkhani 7:762 BW).
Ndi malamulo owonjezera ati omwe amateteza ogula?
Munthu payekha akalamula kuti nyumba imangidwe, nkhani 7:765 mpaka 7:769 BW zimagwira ntchito. Malinga ndi nkhani 7:768 BW, kasitomala akhoza kusunga mpaka 5% ya mtengo wa mgwirizano kuchokera mu gawo lomaliza ndikuyika kwa notary (notaris) ngati chikole chokonzera zolakwika zomwe zapezeka panthawi yopereka nyumba.
Kodi mikangano yomanga imathetsedwa bwanji?
Mapangano ambiri amafuna kukambirana kapena kuyimira pakati kaye. Pamene UAV kapena UAV-GC ikugwira ntchito, mikangano nthawi zambiri imatumizidwa ku Council of Arbitration for the Building Industry (Raad van Arbitrage voor de Bouw), yomwe imagwiritsa ntchito oweruza milandu omwe ali ndi ukatswiri waukadaulo. Popanda gawo lokhazikitsa chigamulo, Khothi Lachigawo limasankha, kapena khothi laling'ono la chigawo (kantonrechter) pa milandu yokwana €25,000.
Pankhani zachangu, monga pulojekiti yomwe yayimitsidwa kapena chitsimikizo cha banki chomwe chikutsutsidwa, mutha kuyambitsa milandu yachidule (kort geding) pamaso pa woweruza woyambirira. Woweruzayo amapereka chigamulo cha kanthawi kochepa, nthawi zambiri mkati mwa milungu ingapo, pomwe mkangano waukulu umathetsedwa pambuyo pake.
Kodi muyenera kuyang'ana chiyani ngati kontrakitala?
- Kaya UAV 2012 kapena UAV-GC 2005 yalengezedwa momveka bwino kuti ikugwira ntchito mu mgwirizano.
- Kaya mwachenjeza kasitomala polemba za zolakwika mu mapangidwe kapena zipangizo (Nkhani 7:754 BW).
- Ngati kusintha kwa zinthu kwavomerezedwa mwa kulemba ntchito isanathe.
- Kaya malire aliwonse a udindo wanu motsatira Article 7:758(4) BW afotokozedwa momveka bwino.
- Kaya chilolezocho chaperekedwa ndipo ndi chomaliza musanayambe.
Kodi muyenera kuyang'ana chiyani ngati kasitomala?
- Kaya cholinga, mtengo ndi tsiku lomaliza ntchito zakhazikika mu mgwirizano.
- Kaya panganoli likuchepetsa udindo wa kontrakitala pa zolakwika zobisika.
- Kaya mumalemba zolakwika zonse popereka.
- Kaya mudandaula za zolakwika zomwe zingachitike pambuyo pake mwachangu, poganizira zaka ziwiri za Article 7:761 BW.
- Monga kasitomala: ngati mugwiritsa ntchito ufulu wanu wosunga 5% motsatira Article 7:768 BW.

Kodi tingakuchitireni chiyani ndi lamulo la zomangamanga?
Maloya athu omanga nyumba ndi maloya ogulira nyumba amathandiza makontrakitala ndi makasitomala:
- Timawunikanso pangano lanu lomanga ndi malamulo oyenera a UAV kapena UAV-GC musanasainire.
- Timalemba machenjezo olembedwa motsatira Nkhani 7:754 BW ndi zidziwitso za kusachita bwino.
- Timayang'ana zomwe zanenedwa kuti zalakwika komanso nthawi yake yochepetsera malinga ndi Nkhani 7:761 BW.
- Timayendetsa milandu pamaso pa Bungwe Loona za Milandu ya Makampani Omanga Nyumba kapena Khoti Lachigawo.
- Timayamba ntchito yomaliza (kort geding) pamene polojekiti yatsekedwa.
Chidule
- Pangano, UAV kapena UAV-GC ndi zofunikira zake zimayankha mafunso ambiri; Nkhani 7:750 ndi BW yotsatira zimadzaza mipata.
- Kuyambira mu 2024, kontrakitala ali ndi udindo pa zolakwika zomwe sizinapezeke panthawi yopereka, pokhapokha ngati sizikugwirizana ndi iye (Nkhani 7:758(4) BW).
- Wopanga kontrakitala ayenera kuchenjeza kasitomala polemba za zolakwika pa kapangidwe kapena zipangizo (Nkhani 7:754 BW).
- Kuchotsa opaleshoni kumachitika mkati mwa milungu isanu ndi itatu kuphatikiza pa milungu isanu ndi umodzi yokha, kapena miyezi isanu ndi umodzi mu ndondomeko yowonjezereka.
- Zopempha zolakwika zimatha patatha zaka ziwiri kuchokera pamene madandaulo adaperekedwa ndipo pamapeto pake patatha zaka makumi awiri kuchokera pamene katunduyo adaperekedwa.
MAFUNSO OFUNSIDWA KAWIRIKAWIRI
Kodi mikhalidwe ya UAV 2012 imagwira ntchito yokha?
Ayi. UAV 2012 ndi UAV-GC 2005 ndi zinthu zomwe zimagwiritsidwa ntchito pokhapokha ngati panganolo lanena momveka bwino kuti zikugwira ntchito. Kupanda kutero, malamulo okhawo omwe ali mu Articles 7:750 ndi BW yotsatira ndi omwe amagwiritsidwa ntchito.
Zimatenga nthawi yayitali bwanji kuti munthu apeze chilolezo chogwiritsa ntchito?
Mu ndondomeko yanthawi zonse, akuluakulu amasankha mkati mwa milungu isanu ndi itatu, yomwe ingapitirire kamodzi mpaka milungu isanu ndi umodzi (Article 16.64 Omgevingswet). Mu ndondomeko yowonjezera nthawiyo ndi miyezi isanu ndi umodzi (Article 3:18 Awb).
Kodi kontrakitala akadali ndi mlandu pa zolakwika atapereka?
Pa ntchito zomanga, inde: motsatira Article 7:758(4) BW, kontrakitala ali ndi udindo pa zolakwika zomwe sizinapezeke popereka, pokhapokha ngati sizingatchulidwe kuti ndi zake. Kwa kasitomala wabizinesi izi zitha kuchotsedwa, koma mwachindunji mu mgwirizano.
Kodi kasitomala anganene nthawi yayitali bwanji kuti ali ndi vuto la zomangamanga?
Chikalatacho chimakhala choletsedwa patatha zaka ziwiri kasitomala atadandaula za vutolo, komanso pa ntchito zomanga mulimonsemo zaka makumi awiri pambuyo popereka (Nkhani 7:761 BW).