Chidule
Lamulo la migodi la ku Netherlands likupitirira. Lamulo la Migodi (Mijnbouwwet) ndilo maziko ofufuzira, kupanga ndi kusungira mchere ndi kutentha kwa dziko lapansi, koma tsopano gawoli likukhudzanso chitetezo, kuteteza chilengedwe, kuwonongeka kwa migodi, kuthetsa kuwonongeka, kuchotsa ntchito ndi mitundu yatsopano yogwiritsira ntchito pansi pa nthaka. Chidziwitso chokhudza kuchotsa mpweya ku Groningen chakhudza kwambiri kuwunika kwalamulo ndi chikhalidwe cha anthu pa ntchito za migodi.
Nkhaniyi ikufotokoza za malamulo a dziko lonse ndi a ku Ulaya, mabungwe akuluakulu, njira yololeza, kuyang'anira ndi kukakamiza, udindo wa anthu pa kuwonongeka kwa migodi ndi kulipira kuwonongeka kwa kayendetsedwe ka ntchito komwe kumachitika ndi Groningen Mining Damage Institute (IMG). Kenako ikufotokoza za kutha kwa kuchotsa mpweya, mphamvu ya geothermal, kusungira CO₂, kusungira haidrojeni ndi chitetezo cha ndalama kuti zichotsedwe. Chitukuko chachikulu ndichakuti lamulo la migodi silikungoyang'ana kwambiri pakulola kuchotsa, komanso kuonjezera chitetezo, kubwezeretsa kuwonongeka, zofuna za anthu onse komanso kusintha kwa mphamvu.
1. Chiyambi: lamulo la migodi likusinthika
Kuyambira pomwe gasi wa Groningen adapezeka mu 1959, dziko la Netherlands lakhala ndi mwambo wautali wotulutsa gasi, ndipo pang'ono, kupanga mafuta m'mphepete mwa nyanja ndi m'mphepete mwa nyanja. Kwa nthawi yayitali, gawoli linkaonedwa ngati mzati wa mphamvu zadziko lonse komanso ndalama za boma. Zivomezi zomwe zinayambitsidwa ku Groningen, komanso kuwonongeka komwe kunabwera chifukwa cha izi, zasintha kwambiri kuwunikaku.
Choncho lamulo la migodi la ku Netherlands likupezeka pamavuto. Liyenera kuyang'anira ntchito zomwe zilipo kale zofufuza, kupanga ndi kusunga, komanso nthawi yomweyo kupereka malo otetezeka, kubwezeretsa kuwonongeka, kuteteza chilengedwe komanso kusintha kwa mphamvu. Chisamaliro chikusunthanso kuchoka pa kuchotsa ma hydrocarbon kupita ku kugwiritsa ntchito kwambiri pansi pa nthaka, kuphatikizapo mphamvu ya geothermal, CO₂ storage ndi hydrogen storage.
Kwa loya wochita izi, izi zikutanthauza kuti fayilo ya migodi singathe kuyesedwa kawirikawiri kuchokera ku gawo limodzi la lamulo. Kuwonjezera pa Mining Act, Environment and Planning Act (Omgevingswet), malamulo aku Europe, malamulo okhudza udindo ndi njira zowonongera zinthu zonse ndizofunikira. Nkhaniyi ikuphatikiza zinthu izi pamodzi.
2. Ndondomeko ya malamulo a dziko
2.1 Kapangidwe ka lamulo la migodi
Lamulo la Migodi , lomwe linayamba kugwira ntchito pa 1 Januwale 2003, linagwirizanitsa malamulo okhudza kufufuza, kupanga ndi kusunga mchere ndi kutentha kwa dziko lapansi pansi pa lamulo limodzi. Lamuloli lafotokozedwanso mu Lamulo la Migodi (Mijnbouwbesluit) ndi Lamulo la Migodi (Mijnbouwregeling), lomwe lili ndi malamulo aukadaulo, azachuma komanso azinthu zomwe zimachitika.
Chofunika kwambiri pa dongosololi ndichakuti ntchito zamigodi zisachitike popanda chilolezo cha boma. Chilolezo chikufunika pofufuza ndi kupanga mchere motsatira nkhani 6 ya Mining Act. Pempho limayesedwa potengera, pakati pa zinthu zina, luso laukadaulo ndi zachuma la wopemphayo komanso momwe ntchitoyo ikuyendera. Nkhani 9a, 11 ndi 14 za Mining Act ndizofunikanso pano.
Lamulo la boma ili limasiyanitsa ntchito za migodi ndi njira wamba zogwiritsira ntchito malo. Boma likhoza kukhazikitsa malamulo pa moyo wonse wa polojekiti: kuyambira kufufuza ndi kupanga mpaka kusunga, kutseka, kuchotsa ntchito ndi kusamalira pambuyo pake. Kugwiritsa ntchito pamwamba ndi ubale ndi eni ufulu nazonso zimayendetsedwa. Udindo wolekerera ntchito zina za migodi pansi pa nthaka umachokera ku nkhani 10.9 ya Environment and Planning Act ("udindo wololera" migodi). Nkhani 4 ya migodi ndi yofunikira pakugwiritsa ntchito pamwamba ndi malipiro ogwirizana nawo.
2.2 Mgwirizano ndi Lamulo la Zachilengedwe ndi Kukonzekera
Lamulo la Migodi likupitilizabe kukhalapo ngati lamulo lapadera limodzi ndi Lamulo la Zachilengedwe ndi Mapulani. Komabe, ntchito za migodi ziyenera kuwunikidwa mogwirizana ndi lamulo lazachilengedwe ndi mapulani. Kutengera ndi ntchitoyo, malamulo okhudza kuwunika momwe chilengedwe chimakhudzira chilengedwe, chilengedwe, madzi, kukonzekera malo ndi malo okhalamo angakhalenso ofunikira.
Choncho loya wochita ntchito sangachepetse kusanthula kwa chilolezo cha migodi chokha. Ubale ndi mapulani azachilengedwe, zofuna za akuluakulu a madzi, kuteteza chilengedwe ndi kuwunika kulikonse komwe kungakhudze chilengedwe ziyeneranso kuunikidwanso. Lamulo la Zachilengedwe ndi Kukonzekera limasankhanso kuti ndi bungwe liti lomwe limagwira ntchito yokakamiza malinga ndi lamulo la migodi. Nkhani 18.5a ya Lamulo la Zachilengedwe ndi Kukonzekera imati ntchito ndi mphamvu zokhudzana ndi migodi zomwe zili m'manja mwa Nduna zimagwiritsidwa ntchito ndi bungwe loyang'anira lomwe lili ndi mphamvu pa izi motsatira Mutu 8 wa Lamulo la Zamigodi.
Choncho, kuwunika kwa malamulo kuli ndi magawo ambiri: Migodi Act imatsimikiza ngati, komanso pansi pa mikhalidwe iti, ntchito yofufuza migodi ingachitike, pomwe malamulo okhudza chilengedwe ndi mapulani amaika zofunikira zina pa zotsatira za malo okhala.
3. Ndondomeko ya ku Ulaya
Lamulo la migodi la ku Netherlands liyenera kugwiritsidwa ntchito motsatira malamulo aku Europe. Pakuchotsa mafuta ndi gasi, Directive 94/22/EC, Directive 2013/30/EU ndi Directive 2009/31/EC ndizofunikira kwambiri.
Lamulo 94/22/EC likukhudza zofunikira pakulola ndi kugwiritsa ntchito zilolezo zofufuza, kufufuza ndi kupanga ma hydrocarbon. Cholinga cha malangizowa ndikuwonetsetsa kuti ntchitozi zikupezeka poyera komanso mosasankhana. Chifukwa chake, dongosolo la zilolezo za dziko lonse liyenera kugwiritsidwa ntchito poganizira za kuwonekera poyera, kufanana kwa anthu komanso mpikisano.
Lamulo la 2013/30/EU lili ndi zofunikira zina zokhudzana ndi chitetezo pa ntchito za mafuta ndi gasi m'mphepete mwa nyanja. Limagogomezera kwambiri kayendetsedwe ka zoopsa, kupewa ngozi zazikulu, kuyang'aniridwa paokha komanso kuchepetsa kuwonongeka kwa chilengedwe. Chifukwa chake, chitetezo cha zochitika za m'mphepete mwa nyanja sichingayesedwe kokha potengera zofunikira zaukadaulo pakukhazikitsa kokha; kukonza kayendetsedwe ka chitetezo ndi maudindo a woyendetsa ntchito nawonso amachita gawo.
Lamulo la 2009/31/EC likugwira ntchito pa malo osungira CO₂. Limayang'anira, pakati pa zinthu zina, kusankha ndi kufotokoza malo osungiramo zinthu, kuyang'anira, njira zowongolera, kutseka malo osungiramo zinthu ndi chitetezo cha ndalama. Chilolezo cha dziko chiyenera kuwerengedwa motsatira izi. Malamulo aku Europe sapanga gawo losiyana lowunikira pamodzi ndi malamulo a dziko, koma m'malo mwake amapatsa tanthauzo ndi kugwiritsa ntchito malamulo a dziko la migodi.
4. Ochita nawo mbali m'mabungwe
4.1 Nduna
Nduna ndiye amene ali ndi udindo waukulu pa zisankho zosiyanasiyana motsatira malamulo a migodi, kuphatikizapo kupereka zilolezo zofufuza ndi kupanga, zisankho pa mapulani opanga, komanso kukhazikitsa zofunikira zokhudzana ndi chitetezo, chitetezo cha ndalama ndi kuchotsa ntchito.
Nduna imasankhanso kuvomereza mapulani opanga ndi mapulani oletsa ntchito. Zisankhozi ziyenera kuganizira za chitetezo, chilengedwe ndi zolinga zoyenera.
4.2 SodM
Boma Loyang'anira Migodi (Staatstoezicht op de Mijnen, SodM) limayang'anira kutsatiridwa kwa malamulo a migodi ndipo limalangiza Nduna. Ntchito ya Inspector General of Mines yafotokozedwa mu nkhani 127 ya Migodi Act.
Ntchito yoyang'anira imakhudza, pakati pa zinthu zina, chitetezo, thanzi, chilengedwe komanso kayendetsedwe ka ntchito za migodi moyenera. Kusankhidwa kwa akuluakulu oyang'anira kumayendetsedwa ndi nkhani 131 ya Mining Act. Inspector General of Mines ali ndi mphamvu zokhazikitsa lamulo loyang'anira kuti akwaniritse maudindo motsatira kapena motsatira Mining Act, malinga ndi zina zomwe zafotokozedwa mu nkhani 132 ya Mining Act.
Ntchito yoyang'anira iyenera kusiyanitsidwa ndi mphamvu za Nduna zopangira zisankho. SodM imalangiza ndi kuyang'anira; Nduna imapereka zilolezo, imapereka chilolezo ndipo ikhoza kuyikamo zofunikira. Kunena kuti SodM ili ndi mphamvu yodziyimira payokha yoletsa ntchito iliyonse yamigodi ndi nkhani yofala kwambiri pokhapokha ngati ikugwirizana ndi mphamvu inayake yovomerezeka.
4.3 Bungwe la Migodi, TNO ndi akuluakulu a madera
Mabungwe osiyanasiyana angapatse upangiri pa zisankho zokhudzana ndi mapulani opanga zinthu. Bungwe la Migodi (Mijnraad), SodM, bungwe la Netherlands Organisation for Applied Scientific Research (TNO) ndi akuluakulu a madera amapereka chidziwitso kuchokera ku luso lawo pa za nthaka, ukadaulo, chitetezo, zotsatira zake pa malo okhala ndi anthu komanso zofuna za anthu okhala m'deralo.
Nkhani 16 ya Migodi ikukhudzana ndi kutenga nawo mbali kwa akuluakulu a madera. Malangizo awo salowa m'malo mwa chisankho cha Nduna, koma ayenera kuganiziridwa pokonzekera ndikupereka zifukwa za chisankho chomaliza.
4.4 EBN
EBN (Energie Beheer Nederland) ndi kampani yotenga nawo mbali m'boma yomwe imatenga nawo mbali pakufufuza ndi kupanga mafuta ndi gasi ku Netherlands. Kutenga nawo mbali kwa EBN kumadalira dongosolo lotenga nawo mbali m'malamulo achinsinsi ndipo kuyenera kusiyanitsidwa ndi zilolezo zamalamulo aboma.
Kutenga nawo mbali kumeneku kumabweretsa kugawidwa kwa chiopsezo cha zachuma pakati pa makampani achinsinsi ndi Boma. Chifukwa chake EBN si bungwe loyang'anira ndipo si bungwe loyang'anira zilolezo. Komabe, udindo wa EBN pankhani ya malamulo a boma ukhoza kukhala wofunikira pa udindo. Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagamula kuti, mu ubale wake ndi NAM, EBN iyenera kuonedwa ngati woyendetsa malinga ndi tanthauzo la nkhani 6:177 ya Dutch Civil Code.
4.5 IMG
Groningen Mining Damage Institute (Instituut Mijnbouwschade Groningen, IMG) ndi yomwe ili ndi udindo wokonza njira zina zoyendetsera ntchito zowononga migodi ku Groningen. Maziko okhazikitsidwa, odziyimira pawokha komanso ntchito za IMG ndi nkhani 2 ya Temporary Groningen Mining Damage Act (Tijdelijke wet Groningen, TwG).
5. Kupereka zilolezo ndi kukonzekera
5.1 Chilolezo chofufuza
Chilolezo chofufuza chimapatsa mwiniwake ufulu wofufuza kupezeka kwa mchere m'dera losankhidwa, mwachitsanzo kudzera mu kafukufuku wa zivomerezi ndi kuboola moyesera. Chilolezocho chimatanthauzidwa ndi ntchito, mchere, dera ndi nthawi yake.
Poyesa kugwiritsa ntchito, ukatswiri waukadaulo, mphamvu zachuma, ndi njira yogwirira ntchito zonse zimaganiziridwa. Chilolezo sichipereka ufulu wochita kupanga zokha. Chilolezo chosiyana chopanga chimafunika popanga zenizeni, ndipo dongosolo lopanga nthawi zambiri limayeneranso kuperekedwa.
5.2 Chilolezo chopanga
Chilolezo chopanga chimalamulira mphamvu zopangira mchere m'dera linalake komanso pansi pa mikhalidwe inayake. Chiyenera kusiyanitsidwa ndi dongosolo lopanga: chilolezocho chimakhudza ufulu wopanga, pomwe dongosolo lopanga limafotokoza momwe kupanga kudzachitikire komanso zotsatira zake zomwe zikuyembekezeka.
Izi zikutanthauza kuti, kuti ntchitoyi ichitike, mwini layisensi sayenera kukhala ndi layisensi yoyenera yokha komanso ayenera kukwaniritsa zofunikira pakukonzekera ndi kuvomereza zomwe zikugwirizana ndi ntchito inayake yopanga.
5.3 Ndondomeko yopangira
Wokhala ndi layisensi ayenera kupanga zinthu motsatira dongosolo la kupanga. Maziko a izi ndi nkhani 34 ya Mining Act.
Dongosolo lopangira limalongosola, pakati pa zinthu zina, kuchuluka kwa mchere komwe kukuyembekezeka kupezeka, nthawi ndi momwe udzapangidwire, kuchuluka kwa zinthu zomwe zidzatulutsidwe pachaka, kuyenda kwa nthaka, ndi zoopsa zomwe zingachitikire anthu okhala m'deralo, nyumba ndi zomangamanga. Nkhani 35 ya Migodi imafunanso kufotokozera njira zopewera kuwonongeka chifukwa cha kuyenda kwa nthaka, komanso, ngati kuli koyenera, kuwunika zoopsa.
Nduna ikhoza kukana kwathunthu kapena pang'ono kuvomereza dongosolo lopangira zinthu ngati ntchitoyo siivomerezeka malinga ndi chitetezo kapena kupewa kuwonongeka, komwe kasamalidwe ka zachilengedwe kamafunikira, kapena komwe zotsatira zake zingakhale zoipa pa chilengedwe kapena chilengedwe. Izi zikutsatira nkhani 36 ya Migodi. Nduna ikhozanso kupereka chilolezo malinga ndi zoletsa kapena kuphatikiza zinthu zina.
Chidziwitso ku Groningen chawonjezera chidwi pa chitetezo ndi zofuna za anthu okhala m'deralo. Chisamaliro chimenecho chimaperekedwa ndi lamulo kudzera mu mphamvu zalamulo zokana kuvomereza kapena kuyika zinthu zina. Komabe, kufunika kwake kuyenera kutsimikiziridwa nthawi zonse potengera muyezo woyenera walamulo, chisankho chenicheni ndi chifukwa chake.
Nkhani 30 ya Lamulo la Migodi ndi yofunikira pa kuyeza kayendedwe ka nthaka. Wogwiritsa ntchito ayenera kuchita kuyeza motsatira dongosolo loyezera, lomwe limafuna chilolezo cha Nduna ndipo limakhudza nthawi yopangira kuphatikiza zaka makumi atatu zotsatira. Kwa zaka zisanu zoyambirira pambuyo poti kupanga kutha, udindo wokonzanso pachaka umagwiranso ntchito.
5.4 Chilolezo chosungira
Njira yosiyana yosungiramo zinthu imagwira ntchito posungira zinthu pansi pa nthaka, kuphatikizapo gasi wachilengedwe, CO₂ ndi mwina hydrogen. Chilolezo chosungiramo zinthu chili ndi mbiri yakeyake yowopsa. Kuwunikaku kumayang'ana kwambiri kuyenerera ndi kukhulupirika kwa malo osungiramo zinthu, chitetezo cha zitsime ndi malo oyikamo, kuyang'anira ndi kupereka malipoti, njira zoyezera ngati patuluka madzi, chitetezo cha ndalama, ndi maudindo pambuyo potseka malowo.
Nkhani 46 ya Migodi ikukhudzana ndi chitetezo cha ndalama chifukwa cha kuwonongeka kwa nthaka. Nduna ingafune chitetezo chifukwa cha kuwonongeka komwe kukuyembekezeka kuchitika chifukwa cha kuyenda kwa dziko lapansi. Lamuloli likugwiranso ntchito pofufuza ndi kupanga kutentha kwa dziko lapansi komanso kusungira zinthu.
Zofunikira zenizeni kuchokera ku dongosolo la ku Europe ndi malamulo oyendetsera dziko zimagwiranso ntchito pakusungira CO₂. Magwero omwe alipo sapereka maziko athunthu a mawu onse okhudza nthawi yomwe udindo wa CO₂ wosungidwa umasamutsidwira ku Boma; funso limenelo liyenera kuyesedwa motsatira malamulo enieni a CCS ndi chisankho cha chilolezo ndi kutseka chomwe chikukhudzidwa.
Pakusungira haidrojeni, magwero omwe alipo sakusonyeza kuti njira yopezera chilolezo chosungira yomwe ilipo, popanda zambiri, ndi yokwanira mokwanira.
6. Kuyang'anira ndi kukakamiza
Kuyang'anira ntchito za migodi cholinga chake ndi kutsatira zofunikira za malamulo ndi zofunikira zokhudzana ndi zilolezo ndi mapulani. SodM imagwira ntchito yoyang'anira ndi kupereka uphungu pankhaniyi.
Lamulo la Migodi lilinso ndi maudindo enaake oteteza. Nkhani 3 ya Lamulo la Migodi imati njira ziyenera kutengedwa kuti zisawonongedwe pochita ntchito zamigodi. Ngati kuwonongeka kwakukulu kukuopsezedwa kapena kwachitika, izi ziyenera kunenedwa nthawi yomweyo kwa Inspector General of Mines.
Mkhalidwe waukadaulo wa malo oikira migodi ungapangitsenso kuti pakhale malipoti ndi maudindo okonzanso. Nkhani 54 ya Lamulo la Migodi imafuna kuti wogwiritsa ntchito afotokoze nthawi yomweyo pamene mphamvu kapena kukhazikika kwa malo oikira migodi kwakhudzidwa, kapena kukuopseza kuti kwakhudzidwa. Pankhani ya malo oikira migodi, njira zoyenera zokonzera ziyeneranso kutengedwa nthawi yomweyo.
Kukakamiza kwa oyang'anira kuyenera kusiyanitsidwa ndi kuyang'anira ndi upangiri. Nkhani 132 ya Mining Act imapatsa Inspector General wa Mines mphamvu yokhazikitsa lamulo lokakamiza la oyang'anira pa maudindo omwe alembedwa mmenemo. Kugwiritsa ntchito kwa chida chokakamiza kuyenera kulumikizidwa nthawi zonse ndi zomwe zaphwanyidwa, maziko alamulo a mphamvu, ndi momwe zinthu zilili pankhaniyi.
7. Udindo wokhudza kuwonongeka kwa migodi
7.1 Udindo wokhwima wonse
Dutch Civil Code ili ndi malamulo apadera okhudza kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha ntchito yoyika migodi. Nkhani 6:177 ya Civil Code imati woyendetsayo ali ndi udindo pa kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha kutuluka kwa miyala chifukwa cha kulephera kulamulira mphamvu zachilengedwe za pansi pa nthaka, komanso kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha kuyenda kwa nthaka chifukwa cha kumanga kapena kugwira ntchito kwa malo oyika migodi.
Udindo umenewu sudalira cholakwika. Chifukwa chake, woyendetsa galimotoyo akhoza kukhala ndi mlandu pamene kuwonongeka kwachitika chifukwa cha kuyenda kwa nthaka, ngakhale pamene palibe mlandu wotsimikizika. Lamuloli limagwira ntchito makamaka pa ntchito zamigodi ku Netherlands konse ndipo silikungokhudza Groningen yokha.
Nkhani 6:177 ya Civil Code ilinso ndi malamulo okhudza mphamvu ya "wogwira ntchito" komanso kupereka chidziwitso. Wogwira ntchitoyo ayenera, akapempha, kupereka chidziwitso chokhudza ntchitoyo, kapangidwe ka pansi pa nthaka ndi mayendedwe a nthaka komwe chidziwitsocho chikufunika kuti awone ngati chitetezo chili cholimba. Ngati pali ogwira ntchito angapo, udindo wogwirizana ndi angapo ungagwiritsidwe ntchito.
Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagamula kuti mtundu ndi cholinga cha dongosolo lokhwimali la udindo ndizo zimapangitsa kuti kuwonongeka kukhale kofala. Izi sizikutanthauza kuti chinthu chilichonse chowonongeka chimangokhala mkati mwa nkhani 6:177 ya Civil Code: nthawi zonse payenera kukhala kulumikizana pakati pa kuwonongeka ndi kuyenda kwa nthaka komwe kumachitika chifukwa cha kumanga kapena kugwira ntchito kwa malo opangira migodi.
7.2 Kuganiza kuti Groningen ndi umboni wokwanira
Umboni wapadera umagwiritsidwa ntchito pa kuwonongeka komwe kumakhudzana ndi kutulutsa mpweya kuchokera kumunda wa Groningen ndi malo ena osungiramo gasi. Nkhani 6:177a ya Civil Code imati , pankhani ya kuwonongeka kwakuthupi kwa nyumba ndi nyumba zomwe, mwachibadwa, zingakhale kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha kuyenda kwa nthaka komwe kumachitika chifukwa cha kumangidwa kapena kugwiritsidwa ntchito kwa malo osungiramo migodi, zikuganiziridwa kuti kuwonongekako kudachitika chifukwa cha malo osungiramo migodi amenewo.
Kuganiza kumeneku kumagwira ntchito pamene kuwonongeka, chifukwa cha mawonekedwe ake akunja, kungakhale koyenera chifukwa cha kuyenda kwa nthaka. Chifukwa chake, munthu wovulalayo safunika kutsimikizira zonse zomwe zayambitsa pamene atsimikiza ngati lingalirolo likugwira ntchito. Kukula kwa malo komwe lingaliroli likuyendetsedwanso mu nkhani 10oa ya Temporary Groningen Mining Damage Act Decree (Besluit Tijdelijke wet Groningen).
Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagamula kuti woyendetsa galimotoyo amakana lingalirolo pokhapokha ngati litsimikizira, zomwe zikuphatikizapo kulipangitsa kukhala lomveka bwino, kuti kuwonongeka sikunachitike chifukwa cha kumanga kapena kugwira ntchito kwa malo osungiramo migodi. Kungokayikira chifukwa chake sikokwanira. Pamene sizikudziwika ngati kuwonongekako kunachitika chifukwa cha malo osungiramo migodi, woyendetsa galimotoyo ali ndi chiopsezo cha kusatsimikizika kumeneko.
7.3 Umboni wotsutsa ndi woyambitsa chifukwa
Kuwonongeka kwa migodi nthawi zambiri kumakhala ndi mitundu yosiyanasiyana ya kuwonongeka ndipo kumatha kukhala ndi zifukwa zingapo. Kuwonjezera pa kuyenda kwa nthaka, zinthu monga kukhazikika, mavuto a maziko, zolakwika pa zomangamanga, kukalamba, kukonza mochedwa kapena kukonzanso zitha kukhala ndi gawo. Wogwiritsa ntchitoyo ayenera kuchita zambiri osati kungotchula chifukwa china: ayenera kuwonetsa mokwanira kuti chifukwa ichi ndi chomwe chinayambitsa kuwonongeka ndipo kuti kuwonongekako kukanachitika ngakhale popanda kuyenda kwa nthaka.
Malamulo aposachedwa a milandu amaika chidwi kwambiri pa kusiyana pakati pa kuthekera kolosera ndi kuthekera kofotokozera. Kuthekera kolosera kumasonyeza momwe kugwedezeka kwina kungawonongere; sikuyankha, popanda zina, funso la chomwe chinayambitsa kuwonongeka komwe kwakhazikitsidwa kale. Khoti Loona za Apilo la Arnhem-Leeuwarden linakambirana za kusiyana kumeneku mwatsatanetsatane mu ECLI:NL:GHARL:2025:3971 ndi ECLI:NL:GHARL:2026:295. Pamene kuwonongeka kwa chivomerezi sikungachotsedwe, zifukwa zina ziyenera kuonedwa kuti ndi zomveka mokwanira.
Zotsatira zake zimadalira kwambiri mfundo zenizeni. Mu ECLI:NL:RBNNE:2020:3553, khoti lachigawo linagamula kuti lingalirolo likugwira ntchito, koma linagamula, kutengera lipoti la katswiri, kuti linatsutsidwa chifukwa cha gawo la kuwonongeka. Mu ECLI:NL:RBNNE:2024:308, lingaliro lokhudza kuwonongeka kwa nyumba zakunja ndi malo osungira ndowe silinatsutsidwebe, ndipo kufufuza kwina kwa akatswiri kunaonedwa kuti ndikofunikira. Mu ECLI:NL:RBNNE:2025:675, khoti lachigawo linapeza chigamulo chofanana ndi ichi chokhudza kuwonongeka kwa nyumba ya pafamu.
Zotsatira zosiyana nazonso n'zotheka. Mu ECLI:NL:RBNNE:2024:1780, khoti la chigawo linaona kuti n'zotheka, potsatira lipoti la katswiri, kuti kuwonongekako kunali ndi zifukwa zokhazo zomwe zinayambitsa nyumbayo ndipo kukanachitika ngakhale popanda zivomezi; lingalirolo linatsutsidwa motero. Zigamulozi zikusonyeza kuti zotsatira zake zimadalira mtundu wa kuwonongekako, mtundu wa malipoti a akatswiri, zambiri zomwe zilipo pa momwe nyumbayo ilili, komanso kuthekera kwa zifukwa zina.
7.4 Kuchepa kwa mtengo, kutayika kwa chisangalalo ndi moyo komanso kuwonongeka kwa zinthu zina
Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagamula kuti kuchepetsa mtengo chifukwa cha chiopsezo cha kuyenda kwa nthaka mtsogolo kungayambitse kuwonongeka, koma kuti kukula kwake kungayesedwe kokha ngati mkhalidwe wokhazikika mokwanira m'chilengedwe wafika. Kulipira pasadakhale kumakhala kotheka pamene kuli koyenera kuti kuwonongeka kudzachitika pamapeto pake. Mu ECLI:NL:GHARL:2024:3857, mfundo imeneyi inagwiritsidwa ntchito pa zopempha zolipirira mtengo wotsika.
Kutaya chisangalalo ndi moyo kungayambitse kuwonongeka kwa ndalama. Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagamula kuti kuwonongeka koteroko kuyenera kuyerekezeredwa pamene mfundo zikusonyeza kuti chisangalalo cha moyo chatayika koma kukula kwake kwenikweni sikungadziwike bwino. Mu ECLI:NL:HR:2021:1534, kunafotokozedwa momveka bwino kuti kuwonongeka kwakuthupi kwa nyumba kungakweze kuchuluka kwa zovuta ndi zovuta kuposa malire ofunikira; khoti liyenera kuwunika mtundu, kuopsa ndi nthawi ya zovutazo.
Muyezo wosiyana umagwira ntchito pa kuwonongeka kosafunikira kwenikweni. Nkhani 6:95 ya Civil Code imati kuwonongeka kovomerezeka ndi lamulo kumakhala ndi kutayika kwa ndalama ndi kuwonongeka kwina, malinga ngati lamulo limapereka ufulu wolipidwa chifukwa cha izi. Kuwunika kuwonongeka kosafunikira kwenikweni pamilandu yowonongeka ndi migodi kumachitika potengera nkhani 6:106 ya Civil Code. Mu ECLI:NL:HR:2019:1278, Khoti Lalikulu linagogomezera kuti kukhala m'dera lomwe lachitika chivomerezi, pamodzi ndi mawu aumwini, sikukwanira zokha. Mu ECLI:NL:HR:2021:1534, zinavomerezedwa kuti, pakakhala kuwonongeka mobwerezabwereza kwa nyumba, kuphwanya zofuna zaumwini kungaganizidwe ngati zotsatirapo zake zikuonekera bwino.
8. Kulipira ndalama zomwe zawonongeka ndi IMG
8.1 Ntchito ndi udindo
IMG ndi bungwe lodziyimira pawokha lomwe limasankha mapempho a chipukuta misozi pa mitundu ina ya kuwonongeka kwa migodi popanda wogwiritsa ntchito. Nkhani 2 TwG ikunena kuti IMG imagwiritsa ntchito ntchito zake ndi mphamvu zake payokha. IMG ikhoza kukonza mapempho, kudziwa zoyenera kuchita ndi kuchuluka kwa chipukuta misozi, ndipo, ngati wopemphayo akufuna ndipo kuwonongekako kuli koyenera, ichita njira zothanirana ndi vutoli.
IMG ilibe ulamuliro pa mlandu uliwonse wokhudza kuwonongeka. Nkhani 2 TwG ili ndi zosiyana, pakati pa zina, ndi kuwonongeka komwe kuli kale nkhani ya milandu ya anthu kapena komwe makhothi a anthu adaweruza kale. Chifukwa chake, ubale pakati pa njira yoyendetsera IMG ndi milandu ya anthu uyenera kuyesedwa potengera zomwe zanenedwa.
8.2 Kugwiritsa ntchito ndi kukonza
Motsatira Ndondomeko ndi Njira Yogwirira Ntchito ya Groningen Mining Damage Institute 2022, fomu yopempha imatumizidwa pakompyuta. Fomuyo ikuphatikizapo, pakati pa zinthu zina, kufotokozera kuwonongeka, chizindikiro cha chifukwa, zambiri zokhudza nyumbayo, komanso ngati kuli koyenera, mawu oti pempho lotsutsana ndi woyendetsa likutumizidwa ku Boma.
IMG imatsimikiza kuti yalandira ndipo imadziwitsa wopemphayo za njira yolankhulirana ndi nthawi yomwe akuyembekezeka kusankha. Ngati pempho silinamalizidwe mokwanira, IMG ikhoza kupempha thandizo lina, zomwe nthawi zambiri zimapatsa wopemphayo milungu iwiri kuti achite zimenezo. Ngati pempholo lilibe zambiri zokwanira, IMG ingasankhe kuti isagwiritse ntchito.
Malinga ndi nkhani 10 TwG, njira ya IMG ndi njira yogwirira ntchito ziyenera kukhala ndi njira yothandiza kwambiri yothetsera mavuto. Nthawi zoganizira zalembedwa mu nkhani 13 TwG. Mwachidule, IMG imasankha mkati mwa milungu isanu ndi itatu ngati sikufunika kufufuza kwa katswiri, komanso mkati mwa milungu khumi ndi iwiri atalandira upangiri wa katswiri ngati katswiri wachita nawo kafukufuku.
Pankhani ya kuwonongeka kwakuthupi, IMG ikhoza kusankha katswiri, yemwe amafufuza mtundu ndi kukula kwa kuwonongekako, momwe umboni woperekedwawo ungagwiritsidwire ntchito, njira ndi kukula kwa chipukuta misozi, ndi zifukwa zilizonse zosabwezera kuwonongekako, kapena kubwezera pang'ono chabe. Wopemphayo amapatsidwa mwayi wopereka ndemanga pa upangiri wa katswiriyo, ndipo, ngati kuli kofunikira, IMG ingapemphe upangiri wina kapena lingaliro lina.
Ndondomekoyi ilinso ndi gawo linalake pa zifukwa zina zobwerezabwereza komanso zotsutsana: lingaliro la umboni silimaonedwa ngati likutsutsidwa pamene malingaliro a akatswiri otsatizana amazindikira chifukwa chosiyana, kupatulapo pamene nzeru zatsopano zasayansi zimatsimikizira lingaliro losiyana.
IMG imalipira kuwonongeka mwa kupereka ndalama. Pazifukwa zina, kuwonongeka kungabwezeretsedwenso mwanjira ina, pomwe wopemphayo angasankhe pakati pa kukonza ndi kontrakitala wogwiridwa ntchito ndi IMG kapena kukonza ndi kontrakitala wake.
8.3 Zinthu zosatetezeka kwambiri
Mkhalidwe wosatetezeka kwambiri umafuna njira yapadera komanso yofulumira. Aliyense anganene za mkhalidwe wotere. Umafotokozedwa ngati mkhalidwe womwe kapangidwe ka nyumba kapena nyumbayo kamakhala pachiwopsezo chachikulu pa thanzi kapena chitetezo cha anthu.
Pambuyo pa lipoti, IMG imalankhula ndi munthu woyenera mwamsanga momwe zingathere ndipo, kwenikweni, imafufuza momwe zinthu zilili mkati mwa maola 48, ndikufunsira katswiri wodziyimira pawokha kuti achite zimenezo. Ngati zapezeka kuti palibe vuto loopsa, IMG imalankhula izi ndi zifukwa. Ngati vutoli lilipo, njira zofunikira zimakambidwa ndipo njira yowonongera imatengedwa ngati chinthu chofunikira kwambiri.
9. Kuchepetsa kuchotsedwa kwa gasi ndi mfundo zokhudza minda yaying'ono
Kuthetsedwa kwa kuchotsedwa kwa gasi kuchokera ku Groningen kwakhala ndi zotsatira zokhalitsa pa mfundo za migodi mokulirapo. Kuyambira pamenepo, kuwunika kwa kuchotsedwa kwa gasi sikungokhudza ngati kupanga kuli kotheka mwaukadaulo komanso pazachuma, komanso zotsatira zake pa chitetezo, chilengedwe ndi zofuna za anthu onse.
Dongosolo la zilolezo likupitilirabe kukhalapo m'magawo ang'onoang'ono kunja kwa Groningen. Pali chizolowezi chowonekera chopereka ulemu waukulu ku zofuna za okhala m'deralo komanso kuyanjana kwa kupanga ndi mphamvu ndi zolinga za nyengo. Kufunika kwenikweni kwalamulo kwa izi kumadalira malamulo ogwiritsidwa ntchito, malamulo a ndondomeko ndi chisankho chenicheni chomwe chikukhudzidwa.
Kwa omwe ali ndi ziphaso, izi zikutanthauza kuti mapulani omwe alipo kale opanga ndi kupitiriza kulikonse kopanga ayenera kutsimikiziridwa mosamala. Kusuntha komwe kumayembekezeredwa pansi, zoopsa zachitetezo, zotsatira zachilengedwe ndi zotsatira zake pa madera ozungulira ziyenera kupangidwa poyera. Kuwunikaku kukupitirirabe kugwirizana ndi zofunikira zalamulo zomwe zili mu nkhani 35 ndi 36 za Mining Act.
10. Ntchito zatsopano za pansi pa nthaka
10.1 Mphamvu ya kutentha kwa dziko
Mphamvu ya kutentha kwa dziko imagwera pansi pa lamulo la migodi. Ntchitoyi ili ndi mbiri yosiyana yaukadaulo ndi zachuma ndi yochokera ku mafuta ndi gasi, komanso imakhala ndi zoopsa zomwe zimapangitsa kuti chilolezo ndi kuyang'aniridwa zikhale zofunikira.
Mu mapulojekiti a geothermal , kulimba kwa zitsime, kuyenerera kwa pansi pa nthaka, kasamalidwe ka kuthamanga ndi kutentha, komanso kugwedezeka komwe kungachitike chifukwa cha kugwedezeka kwa nthaka zonse ndizofunikira. Kuyang'anira, chitetezo cha zachuma ndi kuchotsa ntchito ziyeneranso kuganiziridwa mu njira yopezera zilolezo kuyambira pachiyambi. Nkhani 46 ya Migodi Act imalengeza za chitetezo cha zachuma cha kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha kuyenda kwa nthaka komwe kumagwiranso ntchito pofufuza ndi kupanga kutentha kwa geothermal.
Kuwunika kwalamulo kwa polojekiti ya kutentha kwa dziko sikungangokhala kokha kokhazikika pa mfundo zomwe zimagwiritsidwa ntchito pochotsa ma hydrocarbon. Makhalidwe enieni a ntchitoyo ndi omwe amatsimikiza zoopsa zomwe ziyenera kufufuzidwa komanso zofunikira zomwe zikufunika.
10.2 Malo osungira CO₂ pansi pa nthaka
Kusunga CO₂ pansi pa nthaka m'minda ya mpweya yomwe yatha kumadalira malamulo a migodi ndi malamulo a ku Ulaya okhudza malo osungiramo zinthu. Mfundo zazikulu zalamulo zomwe ziyenera kuganiziridwa ndi kusankha ndi kufotokoza malo osungiramo zinthu, kuyang'anira malo osungiramo zinthu, njira zoyezera ngati pakhala kutayikira kwa madzi, chitetezo cha ndalama, kutseka malowo ndi maudindo pambuyo potseka.
Nkhani 46 ya Mining Act ikugwirizana ndi chitetezo cha ndalama. Nkhani 29j ya Mining Decree ikugwirizananso ndi kulowetsedwa kwa CO₂ kosatha. Malamulo enieni okhudza kusamutsa udindo kapena udindo ayenera kulumikizidwa ndi zomwe CCS ikufuna komanso njira yeniyeni yotsekera ndi kuyang'anira yomwe ikukhudzidwa.
10.3 Kusungirako haidrojeni
Kusungidwa kwa haidrojeni m'mapanga amchere apansi pa nthaka kukukula kwambiri pakusintha kwa mphamvu . Ntchitoyi ikugwirizana ndi malamulo omwe alipo okhudza kusungiramo, chitetezo, kuyang'anira ndi kukhazikitsa migodi, koma luso la haidrojeni limakweza chidwi chawo.
Zinthu zofunika kuziganizira zikuphatikizapo kukhulupirika kwa phanga, zoopsa za kuthamanga kwa magazi ndi chitetezo, kutayikira kwa madzi, kuyang'anira, njira zokonzera, udindo ndi kuchotsa ntchito. Magwero omwe alipo sakusonyeza kuti njira yopezera chilolezo chosungiramo zinthu ndi yokwanira popanda kusintha kwina. Chifukwa chake, kugwiritsa ntchito kwa dongosolo lomwe lilipo kuyenera kuyesedwa pa projekiti iliyonse.
11. Kuchotsa ntchito, kutseka ndi chitetezo cha ndalama
11.1 Kuchotsa ndi kutseka
Ntchito ya migodi ikatha, pamakhala maudindo okhudza kutseka, kuchotsa, komanso, ngati kuli koyenera, chisamaliro pambuyo pake. Mwini layisensi ayenera kunena mkati mwa milungu inayi kuti malo osungira migodi achotsedwa. Kenako malo osungira migodi ayenera kuchotsedwa, ndipo dongosolo loletsa ntchito liyenera kuperekedwa mkati mwa chaka chimodzi. Malamulowa akutsatira nkhani 44 ya Mining Act.
Ndondomeko yochotsera ntchito imafuna kuvomerezedwa ndi Nduna. Kuvomerezedwa kungaperekedwe malinga ndi zoletsa, ndipo zinthu zitha kuyikidwamo, motsatira nkhani 44a ya Migodi. Ngati kugwiritsanso ntchito kapena kuchotsa pamodzi kuli bwino, Nduna ikhoza kupereka ufulu kwakanthawi wopereka dongosolo lochotsera ntchito kapena kuchotsa kukhazikitsa nthawi yomweyo. Izi zikulamulidwa mu nkhani 44b ya Migodi.
Wokhala ndi layisensi ayenera kuchotsa malo osungiramo migodi motsatira dongosolo lovomerezeka lochotsera ntchito komanso zomwe zili mkati mwake. Lipoti lokhudza kuchotsa migodi liyenera kuperekedwa likamalizidwa. Maudindo awa akutsatira nkhani 44c ya Mining Act.
Pempho lovomereza dongosolo lochotsa ntchito liyenera kufotokoza malo ndi ntchito yokhazikitsa, njira yochotsera, ndalama, momwe gawo la pansi pa nthaka lidzasiyidwere, kutaya zinthu, njira zopewera kuipitsidwa kwa madzi, ndi njira zilizonse zomwe zingagwiritsidwenso ntchito. Izi zikutsatira nkhani 62 ya Lamulo la Migodi.
11.2 Chitetezo cha zachuma
Nduna ingafune chitetezo cha ndalama kuti ichotse malo osungiramo migodi. Izi ndi zomwe zili mu nkhani 47 ya Mining Act. Chitetezo chiyenera kuperekedwa kuyambira tsiku lomwe Nduna ikhazikitsa, pa ndalama zomwe Nduna ikhazikitsa, komanso m'njira yomwe Nduna ikuona kuti ndi yokwanira. Kutsatira malamulo kungagwiritsidwe ntchito popereka chilango nthawi ndi nthawi.
Ndondomeko yosiyana imagwira ntchito pa zingwe ndi mapaipi. Nkhani 48 ya Mining Act imalola chitetezo kuti chikhale chofunikira kuti zisiyidwe bwino komanso motetezeka, kapena kuti zichotsedwe.
Chitetezo cha ndalama cholinga chake ndi kuteteza ndalama zochotsera ntchito ndi chisamaliro cha pambuyo pake kuti zisaperekedwe kwa anthu ammudzi komwe mwini layisensi sangathenso kukwaniritsa maudindo ake. Poyesa chitetezo chofunikira, ndondomeko yoyenera ndi chisankho chenichenicho chiyenera kukhala chotsimikizika nthawi zonse; zonena za anthu onse zokhudza momwe makampani akuluakulu alili pazachuma ziyenera kulumikizidwa ndi dongosolo limenelo ndikutsimikiziridwa mwatsatanetsatane.
12. Kuganizira za ufulu wa anthu
Gawo la ufulu wa anthu la lamulo la migodi silikugwirizana ndi milandu yonse ya zilolezo kapena kuwonongeka, koma lingakhale lofunika kwambiri pamilandu ya kuwonongeka kwakukulu kwa katundu, ziletso zokhalitsa pakugwiritsa ntchito katundu, komanso chitetezo chokwanira chalamulo.
Nkhani 1 ya Protocol No. 1 ya European Convention on Human Rights (ECHR) imateteza zinthu zomwe zilipo kale, ndipo, pazifukwa zina, imatetezanso ufulu wa mwini wake womwe ukuyembekezeka kukhala wovomerezeka. Kuwonongeka kwa chilengedwe kumatha kuwononga, kuwononga kapena kuchepetsa mtengo wa katundu. Boma likhoza kukhala ndi mlandu pa izi ngati zotsatirapo zoyipa zimachitika chifukwa cha ntchito yowononga chilengedwe ya kampani ya anthu, kapena chifukwa cha kulephera kwa Boma kukwaniritsa udindo wake woteteza katundu.
Kuteteza chilengedwe ndi chinthu chofunikira kwa anthu onse, koma kuteteza katundu kumafunanso chitetezo cha njira. Mikangano yokhudza katundu ndi malipiro iyenera kufufuzidwa moona mtima ndi mwachilungamo ndi makhothi a dziko. Izi zikugwirizana ndi kufunika kwa njira yothandiza yowonongera zinthu komanso zisankho zoyenera.
Mu ECLI:CE:ECHR:2026:0602JUD001844023, Khoti Lalikulu la Ufulu wa Anthu ku Ulaya linagogomezera kuti, potengera Nkhani 1 ya Protocol No. 1, ziyenera kufufuzidwa ngati pali mgwirizano wolungama pakati pa chikhumbo cha anthu onse ndi ufulu wa katundu, kuphatikizapo ngati munthu wokhudzidwayo ali ndi udindo waukulu chifukwa cha zomwe Boma lachita kapena zomwe silinachite. Chigamulochi chimapereka dongosolo lofanana koma silili ndi kuwunika kwina kwa lamulo la migodi la ku Netherlands.
Mu ECLI:CE:ECHR:2026:0716JUD002009218, Khotilo likusiyanitsa malamulo atatu omwe ali pansi pa Nkhani 1 ya Protocol No. 1: ufulu wokhala ndi zinthu mwamtendere, kulanda katundu, ndi kuwongolera kagwiritsidwe ntchito ka katundu. Ndondomekoyi ingathandize kufotokozera kusokoneza kwa katundu chifukwa cha migodi musanayesedwe kuchuluka ndi malipiro.
Nkhani 6 ya ECHR ingagwiritsidwe ntchito pa milandu ya milandu yokhudza kuwonongeka kwa ndalama. Pa kuwonongeka kwa migodi, izi zikutanthauza kuti si zokhazo zomwe zili mu ndondomeko yolipirira zomwe zili zofunika, komanso mwayi wopeza kuwunika kodziyimira pawokha komanso kogwira mtima kwa khothi.
Magwero awa a ECHR sapereka chifukwa chodziyimira pawokha cha ku Netherlands chokhudza kuwonongeka kwa migodi. Komabe, angapereke chitsogozo pakuwunika kufanana, chitetezo cha katundu ndi chitetezo chalamulo.
13. Mfundo zothandiza
Poyesa fayilo ya migodi, mafunso otsatirawa ndi ofunikira kwambiri:
- Ndi ntchito yanji yomwe ikuchitika: kufufuza, kupanga, kusunga, mphamvu ya geothermal kapena kugwiritsa ntchito kwina pansi pa nthaka?
- Ndi chilolezo chiti chomwe chikufunika malinga ndi lamulo la migodi?
- Kodi chilolezo chokhudza chilengedwe ndi kukonzekera, chilolezo cha chilengedwe kapena kuwunika momwe zinthu zingakhudzire chilengedwe kumafunikanso?
- Kodi dongosolo lopangira, dongosolo losungira, dongosolo loyezera kapena dongosolo lochotsa ntchito likufunika?
- Ndi boma liti lomwe limapanga chisankho, ndipo ndi boma liti lomwe limapereka uphungu?
- Ndi maudindo ati achitetezo, kuyang'anira ndi kupereka malipoti omwe amagwira ntchito?
- Kodi chitetezo cha ndalama chiyenera kuperekedwa bwanji?
- Kodi ndi malamulo okhwima ati omwe amagwiritsidwa ntchito ngati pachitika ngozi?
- Kodi kuwonongekako kuli m'manja mwa IMG?
- Ndi njira iti yothanirana ndi ulamuliro kapena malamulo aboma yomwe ilipo?
- Ndi maudindo ati omwe akupitiriza kugwira ntchito ntchitoyo itatha?
- Kodi malamulo, mfundo ndi malamulo okhudza milandu ndi amakono?
Pankhani ya kuwonongeka, kusiyanitsa kotsatiraku kuyeneranso kupangidwa. Choyamba, kuyenera kutsimikiziridwa ngati pali kuwonongeka kwakuthupi komwe, mwachibadwa, kumagwera pansi pa umboni woperekedwa mu nkhani 6:177a ya Civil Code. Kenako kuyenera kuyesedwa ngati wogwiritsa ntchitoyo watsutsa mokwanira lingalirolo. Pachifukwa chimenecho, kutchulapo chifukwa china, kapena mwayi wochepa wolosera, sikukwanira pamene sikunafotokozedwe bwino chifukwa chake chifukwa chinacho chimafotokozadi kuwonongekako.
14. Kutsiliza
Lamulo la migodi la ku Netherlands lapangidwa kuchokera ku dongosolo lomwe cholinga chake chachikulu ndi kulola kutulutsidwa kwa zinthu mu dongosolo lalikulu la malamulo momwe chitetezo, kubwezeretsa kuwonongeka, kuteteza chilengedwe, zofuna za anthu onse ndi kusintha kwa mphamvu zimayenderana.
Lamulo la Migodi likadali maziko a dongosolo la dziko. Chofunika cha zilolezo, dongosolo lopangira, njira yosungiramo zinthu, kuyang'anira, kuchotsa ntchito ndi chitetezo cha ndalama zonse zimagwirizana. Nthawi yomweyo, Lamulo la Migodi liyenera kugwiritsidwa ntchito limodzi ndi Lamulo la Zachilengedwe ndi Kukonzekera ndi lamulo la ku Ulaya.
Pa kuwonongeka kwa migodi, kusiyana pakati pa kulipidwa kwa udindo wokhwima ndi malamulo aboma ndi IMG ndikofunikira. Nkhani 6:177 ya Civil Code imapereka maziko onse a udindo wokhwima; nkhani 6:177a ya Civil Code ili ndi umboni wapadera wotsimikizira kuwonongeka kogwirizana ndi munda wa Groningen ndi malo osungiramo gasi otchulidwamo. Kugwiritsa ntchito kwake kumadalira mtundu wa kuwonongeka, malo ndi umboni womwe ulipo.
Lamulo la milandu likuwonetsa kuti kuwunika umboni ndi nkhani yeniyeni. Lipoti la katswiri siliyenera kungodziwa chifukwa china, komanso liyenera kufotokoza momveka bwino chifukwa chake kuwonongeka sikunachitike, kapena kuwonjezeka, chifukwa cha kuyenda kwa nthaka. Makamaka pazochitika za kuwonongeka kwa zinthu zosiyanasiyana, kuwonongeka kwa malo okhala ndi nyumba zomwe zili ndi mawonekedwe apadera, kufufuza kwina kwa akatswiri nthawi zonse ndikofunikira.
Chisamaliro cha zamalamulo chikusinthanso kupita ku gawo la kutha kwa kupanga ndi kugwiritsa ntchito kwatsopano kwa pansi pa nthaka. Pa mphamvu ya kutentha kwa dziko, kusungira CO₂ ndi kusungira haidrojeni, zilolezo, chitetezo, kuyang'anira, udindo ndi chitetezo cha ndalama ndi zinthu zofunika kwambiri.
MAFUNSO OFUNSIDWA KAWIRIKAWIRI
Kodi kwenikweni lamulo la migodi limalamulira chiyani?
Lamulo la Migodi (Mijnbouwwet) limalamulira kufufuza, kuchotsa ndi kusunga mchere, kutentha kwa geothermal ndi zinthu zina pansi pa nthaka ya ku Netherlands. Lamuloli limafotokoza momwe chilolezo chimaperekedwera, maudindo omwe amagwira ntchito panthawi yogwira ntchito, ndi malamulo omwe amagwira ntchito potseka ndi kuchotsa ntchito.
Ndani ali ndi udindo pa kuwonongeka kwa migodi?
Malinga ndi Article 6:177 ya Dutch Civil Code, woyendetsa malo osungiramo migodi ali ndi udindo wokhwima, wozikidwa pa zoopsa, chifukwa cha kuwonongeka komwe kumachitika chifukwa cha kuyenda kwa nthaka komwe kumachitika chifukwa cha kumanga kapena kugwira ntchito kwa malo osungiramo migodi. Udindo umenewu umagwira ntchito ku Netherlands konse ndipo sudalira cholakwika.
Kodi umboni wotsimikizira zimenezi umagwira ntchito ku Groningen kokha?
Kuganizira kwapadera kwa umboni pansi pa Article 6:177a ya Dutch Civil Code kumalumikizidwa ndi kuwonongeka kokhudzana ndi munda wa Groningen ndi malo osungiramo gasi omwe atchulidwa mmenemo. Kukula kwake kwa malo kumafotokozedwanso mu Temporary Groningen Mining Damage Decree (Besluit Tijdelijke wet Groningen).
Kodi IMG imagwira ntchito yanji pa milandu yokhudza kuwonongeka kwa katundu?
Groningen Mining Damage Institute (Instituut Mijnbouwschade Groningen, IMG) ndi bungwe lodziyimira pawokha lomwe limasankha palokha zopempha chipukuta misozi pa mitundu ina ya kuwonongeka kwa migodi ku Groningen. IMG ikhoza kulipira kuwonongeka kwa ndalama kapena zinthu zina ndipo imayang'anira zopempha malinga ndi njira yokhazikika yokhala ndi nthawi yomaliza yopereka zigamulo.
Ndi zilolezo ziti zomwe zimafunika pa ntchito za migodi?
Kutengera ndi ntchitoyo, chilolezo chofufuza, chilolezo chopanga kapena chilolezo chosungira zinthu chimafunika, nthawi zambiri chimaphatikizidwa ndi dongosolo lopanga kapena dongosolo losungira zinthu. Kuphatikiza apo, zilolezo zokonzekera zachilengedwe zingafunike, monga chilolezo cha chilengedwe kapena kuwunika momwe zinthu zingakhudzire chilengedwe.
Kodi kusintha kwa mphamvu kumatanthauza chiyani pa lamulo la migodi?
Chifukwa cha kusintha kwa mphamvu, lamulo la migodi likukulirakulira ndi kagwiritsidwe ntchito katsopano ka pansi pa nthaka, monga mphamvu ya geothermal, kusungira CO₂ ndi kusungira haidrojeni. Ntchito izi zikugwera pansi pa lamulo la migodi lomwe lilipo koma nthawi zambiri limafuna kuwunika kwawo zoopsa pankhani ya chitetezo, kuyang'anira ndi chitetezo cha ndalama.
