Ndondomeko ya anthu osamukira kudziko lina (kennismigrantenregeling) imalola olemba ntchito aku Netherlands kulemba ntchito katswiri wosakhala wa ku EU malinga ndi malipiro okha, popanda chiphaso cha dipuloma, mayeso a msika wa ntchito kapena chilolezo chosiyana chogwira ntchito. Zosiyana zazikulu: olemba ntchito ayenera kukhala kale wothandizira wodziwika bwino wa Immigration and Naturalisation Service (IND), ndipo malipiro ayenera kukwaniritsa malire omwe amakhazikitsidwanso pa 1 Januwale iliyonse. Ngati olemba ntchito anu si othandizira odziwika, chilolezo chimodzi (GVVA) chokhala ndi mayeso a msika wa ntchito chingakhale njira ina.
Ndi njira yomwe akatswiri ambiri omwe si a EU amabwera kudzagwira ntchito ku Netherlands . Pansipa tikufotokoza momwe muyezo wa malipiro umagwirira ntchito, zomwe kuzindikira ngati wothandizira kumakhudza, momwe njirayi imayendera komanso ntchito zomwe dongosololi limapatsa olemba ntchito ndi antchito.
M'ndandanda wazopezekamo
Kodi ndondomeko ya anthu osamukira kumayiko ena omwe ali ndi luso lapamwamba ndi iti?
Ndi chilolezo chokhala ndi munthu wakunja chomwe chimalola munthu kugwira ntchito limodzi komanso kugwira ntchito kwa munthu wakunja amene amagwira ntchito kwa bwana wake pa malipiro okhazikika kapena opitirira. Malipiro amalowa m'malo mwa mayeso achizolowezi a ziyeneretso ndi zosowa za msika wa ntchito.
Maziko alamulo ndi Nkhani 3.30a ya Lamulo la Aliens 2000 (Vreemdelingenbesluit 2000), yowerengedwa ndi Nkhani 14 ya Lamulo la Aliens 2000 (Vreemdelingenwet 2000, Vw). Palibe digiri yofunikira ndipo malo otseguka safunika kulengezedwa kaye. Bwana safunikira chilolezo chogwira ntchito (tewerkstellingsvergunning) motsatira Lamulo la Ntchito za Akunja (Wet arbeid vreemdelingen, Wav) kwa munthu wosamukira waluso kwambiri wololedwa pazifukwa izi.
Ngati wolemba ntchito akufuna kulipira ndalama zoposa zomwe ziyenera kulipidwa, msika umaonedwa kuti wasonyeza kuti wantchitoyo akufunika. Chifukwa chake, malipiro ndiye maziko a ndondomekoyi, ndipo ndi pomwe ma fomu ambiri amalephera.
Chilolezo chokhala m'dzikolo chili ndi chikalata chakuti ntchito ndi yololedwa kwa olemba ntchito okha. Kusintha kwa olemba ntchito kumafuna kuti olemba ntchito atsopano apemphe fomu yatsopano, osati kungodziwitsa anthu chabe. Chilolezocho chimagwira ntchito kwa nthawi yonse ya mgwirizano wa ntchito, mpaka zaka zisanu.
Kodi zimasiyana bwanji ndi zilolezo zina zogwirira ntchito?
Njira zina zazikulu ndi EU Blue Card, chilolezo chosinthira mkati mwa kampani, chaka chophunzitsira ndi chilolezo chodzilemba ntchito. Chilichonse chili ndi mikhalidwe yosiyana komanso zotsatira zosiyana pakukhala kwanu mtsogolo.
Khadi la Buluu la EU
Khadi la Buluu ndi la ku Ulaya. Limafuna pulogalamu ya maphunziro apamwamba yokwanira zaka zitatu kapena, pa ntchito zina za ICT, chidziwitso chofunikira pantchito; dongosolo la dzikolo silifuna ziyeneretso konse.
Khadi la Blue Card lili ndi malire amodzi a malipiro wamba ndi ena ochepetsedwa kwa omaliza maphunziro aposachedwa. Mgwirizano wa ntchito uyenera kukhala kwa miyezi isanu ndi umodzi. Bwana safunika kukhala wothandizira wodziwika, zomwe zimapangitsa Khadi la Blue Card kukhala njira ina yabwino kwambiri kwa kampani yopanda kudziwika.
Ubwino wa Blue Card ndi kuyenda. Pambuyo pa nthawi yoyamba imalola kusamukira ku dziko lina la EU popanda kuyambanso, ndipo kukhala kwina ku EU kungadalire kukhala wokhala kwa nthawi yayitali. Chilolezo cha dziko sichipereka chilichonse. Kwa ntchito yomwe ikukhala ku Netherlands, dongosolo la dziko nthawi zambiri limakhala lachangu; kwa munthu amene angapitirire, Blue Card ikhoza kukhala yopindulitsa mapepala owonjezera.
Chilolezo cha kusamutsa katundu mkati mwa kampani
Chilolezo cha ICT mkati mwa kampani chimagwiritsa ntchito Directive 2014/66/EU ndipo chimakhudza kusamutsa mkati mwa gulu kuchokera kunja kwa EU kupita ku bungwe la Dutch. Mikhalidweyi yafotokozedwa mu Aliens Decree 2000.
Izi zikugwira ntchito kwa oyang'anira, akatswiri ndi antchito ophunzira omwe adagwira kale ntchito ku gululi kunja kwa EU, EEA ndi Switzerland kwa nthawi yochepa. Kukhala ndi zaka zitatu kwa oyang'anira ndi akatswiri ndi chaka chimodzi kwa ophunzira. Malipiro ayenera kukhala ofanana ndi msika ndikukwaniritsa malire omwewo monga a osamukira aluso kwambiri. Nthawi yokhala ndi chilolezo cha ICT imawerengedwa ngati kukhala kwakanthawi kochepa ndipo sikutanthauza kukhala kosatha.
Chaka chophunzitsira
Chaka chophunzitsira (zoekjaar hoogopgeleiden) ndi chilolezo cha chaka chimodzi kwa omaliza maphunziro ku mabungwe aku Dutch, omaliza maphunziro ku mayunivesite akunja oyenerera komanso ofufuza. Chiyenera kupemphedwa mkati mwa zaka zitatu kuchokera pamene amaliza maphunziro awo kapena atamaliza kafukufukuyu.
M'chaka chimenecho muli ndi mwayi wopeza ntchito kwaulere: wolemba ntchito aliyense, ntchito iliyonse, palibe chilolezo chogwira ntchito komanso palibe malire a malipiro. Si chilolezo cha anthu osamukira kudziko lina chodziwa bwino ntchito yawo, koma ndi njira yolumikizirana ndi munthu wina, ndipo imapereka mwayi wopeza njira yochepetsera malipiro yomwe yafotokozedwa pansipa.
Njira yodzipangira ntchito
Munthu wodzilemba ntchito sangagwiritse ntchito ndondomekoyi, chifukwa imafuna wolemba ntchito komanso mgwirizano wa ntchito. Ofunsira ntchito odzilemba ntchito amayesedwa pogwiritsa ntchito njira ya mapointi kuti adziwe zomwe akumana nazo, dongosolo la bizinesi komanso phindu lowonjezera pa chuma cha ku Netherlands, potsatira upangiri wa Netherlands Enterprise Agency (RVO).
Malamulo osiyana amagwira ntchito ku makampani atsopano komanso, kwa nzika zaku US, ku Pangano la Ubwenzi la Dutch-American. Kupanga malipiro komwe kumangopanga mawonekedwe a ntchito ndi komwe IND ikufuna.
N’chifukwa chiyani olemba ntchito ayenera kukhala wothandizira wodziwika bwino?
Wolemba ntchito wodziwika ndi IND ngati wothandizira (erkend referent) yekha ndi amene angapemphe thandizo la munthu wosamukira waluso kwambiri. Kuzindikira kuyenera kuchitika musanapereke fomu yopempha; sikungakonzedwe nthawi imodzi ndi munthu woyamba kulembedwa ntchito.
Kuzindikiridwa kwaperekedwa motsatira Nkhani 2c ya Aliens Act 2000. IND imafufuza kulembetsa ndi Chamber of Commerce (KvK), kupitiriza ndi kulimba kwa bizinesiyo komanso kudalirika kwa kampaniyo ndi owongolera ake. Makampani omwe ali ndi mbiri yochepa yogulitsa amatumizidwa ku Netherlands Enterprise Agency kuti akalandire upangiri. Nthawi yosankha mwalamulo ndi miyezi itatu, ngakhale makampani okhazikika nthawi zambiri amalandira chisankho msanga.
Bungwe la IND limalipira ndalama zolipirira anthu omwe ali ndi antchito 50 kapena kuchepera, ndipo mtengo wake ndi wotsika kwambiri kwa makampani omwe ali ndi antchito 50 kapena kuchepera, omwe amawerengedwa m'gulu lonselo. Ndalamazo sizibwezedwa ngati anthu omwe ali ndi ntchitoyo akanidwa. Ndalamazo zimasinthidwa pa 1 Januwale iliyonse ndipo zimafalitsidwa pa ind.nl.
Kuzindikira ndi udindo womwe uli ndi maudindo. IND ikhoza kuyimitsa kapena kuchotsa malinga ndi lamulo la Aliens Act 2000, mwachitsanzo pambuyo poti wothandizira waphwanya ntchito zake kapena pamene kampani sinagwiritse ntchito kuzindikira kwake kwa nthawi yayitali.
Kodi muyezo wa malipiro umakhazikitsidwa bwanji?
Muyeso wa malipiro ndi ndalama zonse pamwezi, kupatula ndalama zolipirira tchuthi, zomwe zimalembedwa pa 1 Januwale iliyonse. Pali magulu atatu adziko: limodzi la osamukira azaka 30 kapena kupitirira apo, lotsika la osamukira osakwana zaka 30 ndi lotsika kachiwiri kwa omaliza maphunziro aposachedwa.
Ndalamazo zimasinthidwa ndi malamulo a unduna mogwirizana ndi mgwirizano wa antchito wa Statistics Netherlands (CBS). Zalengezedwa mu Government Gazette (Staatscourant) mu Disembala ndipo zafalitsidwa pa ind.nl. Mu 2026, IND imagwiritsa ntchito ndalama zonse za pamwezi, kupatula ndalama zolipirira tchuthi:
- osamuka omwe ali ndi luso lapamwamba azaka 30 kapena kupitirira apo: EUR 5,942;
- osamuka omwe ali ndi luso lapamwamba osakwana zaka 30: EUR 4,357;
- muyezo wochepetsedwa kwa omaliza maphunziro aposachedwa komanso omwe kale anali ndi ziphaso za chaka chophunzitsira: EUR 3,122;
- Khadi la Buluu la EU: EUR 5,942, kapena EUR 4,754 motsatira muyezo wochepetsedwa wa Khadi la Buluu.
Ziwerengerozi zimasintha chaka chilichonse. Nthawi zonse yang'anani tebulo lomwe lili pa ind.nl musanapereke offer. Chiŵerengero chomwe chili ndi ma indexation rounds awiri chikhoza kukhala chotsika kwambiri kuposa ma euro mazana angapo, zomwe zimakwanira kukana ndalamazo zitaperekedwa ndipo wopikisanayo wasiya ntchito kwina.
Ndi gulu liti la zaka lomwe limagwira ntchito?
Ndalama zomwe zingagwiritsidwe ntchito pa tsiku lofunsira ndi zofunika kwambiri. Munthu wosamukira kudziko lina amene anali ndi zaka zosakwana 30 pamene analoledwa koyamba sadzalowa mu ndondomekoyi akakwanitsa zaka 30.
Malinga ndi bungwe la IND, munthu wosamukira yemwe adayamba ali ndi zaka zosakwana 30 amasunga gulu lotsika pa nthawi yowonjezera ndi bwana yemweyo, pa ndalama zomwe zikugwira ntchito panthawiyo. Pambuyo pa kusintha kwa bwana, munthu wosamukira yemwe wakwanitsa zaka 30 ayenera kukumana ndi gulu lokwera.
Kuchepa kwa muyezo kwa omaliza maphunziro ndi ofufuza
Muyeso wochepetsedwawu umagwira ntchito ngati wosamukirayo ali ndi chilolezo cha chaka chophunzitsira, kapena adamaliza maphunziro ake ku bungwe la Dutch kapena pulogalamu yakunja yoyenerera, ndipo ayamba ntchito yaukadaulo kwambiri mkati mwa zaka zitatu atamaliza maphunziro ake. Imagwiranso ntchito kwa anthu omwe adamaliza PhD kapena kafukufuku wasayansi ku Netherlands.
Ndi chiwongola dzanja choyambira. Pa fomu yofunsira pambuyo pake kunja kwa nthawi ya zaka zitatu, gulu lachizolowezi la zaka za wosamukirayo limagwira ntchito. Bwana amene anakonza bajeti ya ndalama zochepa zokha ndiye kuti akukumana ndi chiwongola dzanja chachikulu.
Kodi n’chiyani chimafunika pa mlingo wa malipiro?
Malipiro onse okhazikika komanso otsimikizika omwe amalipidwa pamwezi okha. Umenewo ndi malipiro onse a pamwezi okhazikika omwe ali mu mgwirizano kuphatikiza ndalama zokhazikika zomwe zimavomerezedwa mu mgwirizano, zopanda malire, zolipidwa pamwezi ndikusamutsidwa ku akaunti ya banki ya wantchito.
Zotsatirazi siziwerengedwa:
- ndalama zothandizira pa tchuthi, ngakhale kuti ndi ufulu wovomerezeka ndi lamulo;
- mabhonasi, komishoni, kugawana phindu ndi malipiro ena osinthika;
- malipiro a nthawi yowonjezera ndi kusintha kwa ntchito kapena zowonjezera za maola osakhazikika;
- malipiro ena monga galimoto ya kampani, nyumba, inshuwalansi kapena ndalama za sukulu;
- ndalama zothandizira ndi malipiro a kamodzi kokha.
Izi zikufotokoza zodabwitsa zomwe zimachitika kawirikawiri. Kupereka ndalama pamwezi kuphatikiza ndalama zovomerezeka za tchuthi sikofanana ndi kupereka ndalamazo kuphatikiza ndalama zovomerezeka za tchuthi. Pankhani yachiwiri, malipiro okhazikika pamwezi ndi otsika pafupifupi 8 peresenti, ndipo kusiyana kumeneku nthawi zambiri kumasankha ngati malirewo akwaniritsidwa. Chigamulo cha 30% cha anthu ochokera kunja ndi njira yokhomera msonkho ndipo sichisintha ndalama zonse zomwe IND imayesa; mafunso okhudza izi ndi a mlangizi wamisonkho.
Kodi malipiro ake akugwirizana ndi msika?
Kukwaniritsa malire ndikofunikira koma nthawi zonse sikukwanira. IND ikhoza kukana ngati malipiro omwe avomerezedwa akusiyana kwambiri ndi omwe amalipidwa pantchito yofanana, ndipo ingapemphe upangiri ku Employee Insurance Agency (UWV).
Mayesowa amagwira ntchito mbali zonse ziwiri. Udindo wa utsogoleri wachinyamata womwe umalipidwa pamlingo woyenera umabweretsa funso lakuti chifukwa chiyani malipirowo amalipidwa; momwemonso kusintha kwadzidzidzi kuchokera ku malipiro a chaka chophunzitsidwa kwa abwana omwewo popanda kusintha ntchito. Olemba ntchito ayenera kukhala ndi mwayi woyika malipirowo mkati mwa sikelo ya malipiro, mgwirizano wapagulu kapena maudindo ofanana.
Kodi ntchitoyo imagwira ntchito bwanji?
Wothandizira wodziwika bwino amalemba fomuyi, nthawi zambiri kudzera pa tsamba la bizinesi la IND. Ngati dziko la wosamukirayo likufuna chilolezo chokhala kwakanthawi (machtiging tot voorlopig verblijf, MVV), njira yolowera ndi kukhala (TEV) imapanga visa ndi chilolezo chokhala m'dzikolo mwa chisankho chimodzi.
Kwa wogwira ntchito, ndondomekoyi nthawi zambiri imachitika motere:
- Ntchito yochokera kwa wothandizira wodziwika bwino. Yang'anani kaundula wa anthu onse wa othandizira odziwika bwino patsamba la IND; olemba ntchito okha ndi omwe angakupempheni ntchito.
- Fomu yopempha kwa abwana ku IND. Ngati mukufuna MVV, imapemphedwa pamodzi ndi chilolezo chokhalamo.
- Kutenga MVV ku ofesi ya kazembe wa Netherlands kapena ofesi ya kazembe m'dziko lanu, ngati pakufunika, ndikupita ku Netherlands.
- Kulembetsa ndi boma, komwe kumakupatsani nambala yautumiki wa nzika (BSN) ya malipiro anu, akaunti ya banki ndi inshuwalansi yazaumoyo.
- Kutenga chilolezo chanu chokhala ku IND ndikutenga inshuwaransi yazaumoyo yaku Dutch, yomwe ndi yokakamiza.
Kodi IND imatenga nthawi yayitali bwanji?
Nthawi yovomerezeka yosankha fomu yofunsira kukhala m'dzikolo nthawi zonse ndi masiku 90 (Nkhani 25 ya lamulo la Aliens la 2000). Kwa othandizira odziwika, bungwe la IND likufuna kusankha mkati mwa milungu iwiri, fayilo ikatha.
Nthawi yosankha imayimitsidwa ngati zikalata zikusowa, zomwe nthawi zambiri zimayambitsa kuchedwa. Ngati IND sinasankhe pa nthawi yake, mutha kupereka chidziwitso cha kusachita bwino kenako ndikupempha apilo motsutsana ndi kulephera kusankha. Kuyambira pa 15 Epulo 2025 IND salinso ndi ngongole ya chilango (dwangsom) chifukwa cha chisankho chochedwa, koma khothi likhozabe kulamula IND kuti isankhe mkati mwa nthawi yoikika, ndi chilango cha tsiku lililonse lomwe silinasankhe.
Ndalama zolipirira munthu aliyense wopempha. Chilolezo cha anthu osamukira kudziko lina chodziwa bwino ntchito komanso EU Blue Card zimakhala ndi ndalama zomwezo; mnzanu ndi ana amalipira ndalama zochepa. Tebuloli limasindikizidwa pa ind.nl ndipo limasintha pa 1 Januwale iliyonse.
Kodi fayilo ya pulogalamuyo ili ndi chiyani?
IND imasankha papepala. Fomu yopempha kuti chikalata chimodzi chovomerezeka chisapezeke imadikira, choncho yambani kusonkhanitsa zikalata pangano lisanasainidwe.
Kuchokera kwa wantchito, IND nthawi zambiri imafuna:
- pasipoti yomwe imagwira ntchito bwino kuposa tsiku lomwe mukufuna kuyamba;
- satifiketi yobadwa, yovomerezeka kapena yolembedwa kuti iperekedwe, ndipo yomasuliridwa ndi womasulira wolumbira ngati siili mu Chidatchi, Chingerezi, Chifalansa kapena Chijeremani;
- chilengezo chakale chomwe chili gawo la ntchito, ndi chilengezo cha mayeso a chifuwa chachikulu kwa nzika za mayiko omwe ali pamndandanda wa IND.
Kuchokera kwa olemba ntchito, IND nthawi zambiri imafuna:
- pangano la ntchito losainidwa, lonena za udindo, malipiro onse pamwezi, maola, tsiku loyambira ntchito ndi kuchuluka kwa malipiro;
- chowonjezera cha IND chokhudza zikhalidwe za ntchito, chosainidwa ndi magulu onse awiri;
- Tsatanetsatane wa Chamber of Commerce ndi nambala yodziwika ya IND ya wothandizira, komanso ngati apempha zolemba za mgwirizano ndi maakaunti apachaka aposachedwa.
Mavuto ambiri omwe angapewedwe amakhala mu mgwirizano. Malipiro omwe amalembedwa ngati chiwerengero cha pachaka, maola osamveka bwino kapena tsiku loyambira lomwe lapita kale akhoza kuwononga milungu ingapo.
Kodi mnzanu ndi ana anu angabwere nanu?
Inde. Mwamuna kapena mkazi wanu kapena mnzanu wolembetsedwa, mnzanu wosakwatiwa amene ali pachibwenzi chokhalitsa ndi ana anu aang'ono akhoza kulembetsa nthawi yomweyo ndi inu, zomwe zimakhala zachangu komanso zotsika mtengo kuposa fomu ina pambuyo pake.
Fayiloyo ikufunika satifiketi ya ukwati yovomerezeka kapena umboni wa mgwirizano wolembetsedwa, zikalata zobadwa za mwana aliyense, umboni wa ulamuliro wa makolo ngati kuli kofunikira, ndi umboni woti malipiro ake ndi okwanira kusamalira banja.
Ubwino woposa kubwereranso kwa banja wamba ndi zomwe mnzanu angachite pano. Mnzanu wa munthu wosamukira kudziko lina waluso kwambiri angagwire ntchito kwa olemba ntchito aliyense, kapena ngati wodzilemba ntchito, popanda chilolezo chogwira ntchito china. Ana amapita kusukulu mofanana ndi ophunzira aku Dutch. Akakwanitsa zaka khumi ndi zisanu ndi zitatu amafunika chilolezo chawo chokhala, ndipo nthawi zambiri mabanja amakumana ndi vuto.
Kodi muyenera kukonza chiyani mukamaliza kuvomereza?
Pambuyo povomerezedwa, nthawi yochepa yokumana imatsatira. Nthawi zambiri zomaliza zimayambira pakufika kwanu, osati pa chisankho.
- Yendani pa MVV, ngati yaperekedwa, mkati mwa masiku 90.
- Tengani khadi lanu lokhala ku IND ndipo liyang'aneni patebulo: kalembedwe ka dzina lanu, nthawi yogwira ntchito ndi kalata yomwe ili pamsika wa ntchito. Zolakwika zimakhala zosavuta kukonza nthawi yomweyo.
- Lembetsani ku boma mkati mwa masiku asanu mutasamukira, ndi pasipoti yanu, mgwirizano wa lendi ndi zikalata zovomerezeka zaufulu wa anthu.
- Tengani inshuwalansi yazaumoyo ya ku Dutch mkati mwa miyezi inayi; kulembetsa mochedwa kumabweretsa chindapusa.
- Konzani DigiD ndipo, ngati dziko lanu likufuna, muyesedwe chifuwa chachikulu mkati mwa miyezi itatu.
Kodi ntchito zomwe wothandizirayo akupitiliza kuchita ndi ziti?
Wothandizira wodziwika bwino ali ndi ntchito zitatu zokhazikika motsatira lamulo la Aliens Act 2000: udindo wodziwitsa, udindo wosunga zolemba ndi udindo wosamalira.
Zambiri zili mu Aliens Regulations 2000 (Voorschrift Vreemdelingen 2000) ndi Aliens Decree 2000:
- Udindo wodziwitsa. Wothandizira ayenera kudziwitsa IND mkati mwa milungu inayi za kusintha kulikonse kokhudzana ndi ufulu wokhala, monga kutha kwa ntchito, kuchepetsedwa kwa malipiro, kusintha kwa udindo kapena kusintha kwa bungwe lovomerezeka mkati mwa gululo. Kuchepetsedwa komwe kumafotokozedwa mkati ngati kwakanthawi kuyeneranso kunenedwa.
- Udindo wosunga zolemba. Wothandizira ayenera kusunga fayilo ya munthu aliyense wosamukira kwa zaka zisanu ntchito itatha, limodzi ndi pasipoti ndi chikalata chokhalamo, pangano losainidwa, mapepala olipira ndi zolemba za malipiro, ndi umboni wa ziyeneretso zomwe muyezo wochepetsedwa unagwiritsidwa ntchito.
- Udindo wosamalira. Wothandizira ayenera kudziwitsa bwino wosamukirayo za momwe angalowere ndi kukhala, kulemba anthu ntchito ndikusankha mosamala, ndipo nthawi zina amalipiritsa ndalama zochoka kwa wosamukirayo.
Kuphwanya malamulo kumaperekedwa ndi chindapusa cha oyang'anira kuchokera ku IND, ndipo, pazochitika zazikulu kapena zobwerezabwereza, kuyimitsidwa kapena kuchotsedwa kwa chizindikiritso. Kuchotsa ntchito ndiye chilango chenicheni: sikungoletsa kulemba anthu ntchito mtsogolo komanso kumakhudza aliyense wosamukira kale amene wagwiritsidwa ntchito pa chizindikiritso chimenecho.
N’chifukwa chiyani kuyang’aniridwa kukuwonjezeka?
Ndondomekoyi ikuwunikidwa pa ndale chifukwa cha mfundo zomwe munthu wosamukira kudziko lina amalembedwa ntchito pamlingo wocheperako pomwe ntchito yeniyeni ndi malipiro ake zili kwina. Yankho lake lakhala kuyang'aniridwa kwambiri osati malire osiyana.
Pamodzi ndi Netherlands Labour Authority (Nederlandse Arbeidsinspectie), bungwe la IND limayerekeza malipiro omwe anenedwa ndi deta ya malipiro ndi misonkho ndipo limatsatira kusiyana. Kulengeza mochedwa za kuchepetsa malipiro kapena kusintha kwa udindo ndi kuphwanya malamulo. Kumanga kwa ogwira ntchito, komwe wosamukirayo amagwira ntchito kwa munthu wina pomwe wothandizirayo amakhalabe wolemba ntchito, kumakopa chidwi chapadera.
Choncho, wothandizira wodziwika bwino amafunika njira: munthu wodziwika bwino amene ali ndi udindo wotsatira malamulo, kalendala ya masiku otha ntchito a chilolezo ndi masiku omaliza a malipoti a milungu inayi, ndi mafayilo omwe angapangidwe ngati apemphedwa.
Nanga chimachitika ndi chiyani ngati ntchito yatha?
Ntchito ikatha, chilolezocho chimataya maziko ake ndipo olemba ntchito ayenera kunena izi. Kenako muli ndi nthawi yofufuza ntchito yatsopano ndi wothandizira wodziwika bwino: miyezi itatu ngati mwachizolowezi.
Malinga ndi malamulo a EU Blue Card, nthawi yofufuzira ndi miyezi isanu ndi umodzi khadi likatha zaka ziwiri kapena kuposerapo; pa ndondomeko ya dziko lonse, miyezi itatu ndiye lamulo. Nthawi yofufuzira imagwira ntchito motsatira chilolezo chanu chapano, kotero chilolezo chomwe chimatha ntchitoyo ikangotha ntchitoyo chingafunike kuwonjezeredwa.
Nthawi zambiri nthawi imayamba ntchito ikatha, osati pamene kuchotsedwa ntchito kwalengezedwa. Chifukwa cha kuchotsedwa ntchito sichikhudza nthawi yofufuzira, koma chimakhudza kwina. Ngati musiya ntchito popanda ntchito yatsopano, mumakhala pachiwopsezo cha phindu lanu losowa ntchito komanso kukhala kwanu. Pangano logwirizana popanda kuganizira za kukhala kwanu lingayambitse mavuto onse awiri nthawi imodzi.
Achibale ali ndi zilolezo zochokera kwa inu. Ngati chilolezo chanu chachotsedwa, ufulu wa mnzanu ndi ana anu umatha nacho, kuphatikizapo ufulu wa mnzanuyo wogwira ntchito. Chifukwa kutaya ntchito kumayambira nthawi yofufuza, zimathandiza kudziwa pasadakhale momwe mungasankhire loya wa ntchito ku Netherlands.
Kodi ndondomekoyi imapangitsa kuti munthu akhale ndi malo okhalamo nthawi zonse?
Inde. Kukhala ngati mlendo wodziwa bwino ntchito si kwa kanthawi kochepa ndipo kumawerengedwa kuti munthu akhale ndi zaka zisanu zokhala movomerezeka nthawi zonse kuti apeze chilolezo chokhala ku Netherlands chokhazikika kapena chilolezo chokhala ku EU cha nthawi yayitali.
Zinthu zina zomwe zikufunika ndi ndalama zokwanira komanso zokhazikika zodziyimira pawokha, kukhala ndi nyumba yayikulu kosalekeza, unyolo wosasweka wa zilolezo ndi mayeso ophatikizana ndi nzika pamlingo A2 kapena kuchotsedwa. Nthawi yogwiritsa ntchito chilolezo cha ICT kapena chaka chophunzitsira sichiwerengedwa, chifukwa IND imawona zonse ngati zolinga zosakhalitsa zokhalamo. Pakulandira chilolezo cha dziko, malamulo owerengera amasiyana: kukhala kwakanthawi koyambirira kungawerengedwe, bola ngati muli ndi chilolezo chosakhalitsa mukapempha.
Kulandira chilolezo cha dziko lino motsatira lamulo la Dutch Nationality Act (Rijkswet op het Nederlanderschap) pakadali pano kumafuna zaka zisanu zokhala mokhazikika popanda kusokoneza, mayeso ophatikizana ndi nzika, komanso, makamaka, kusiya dziko lanu lakale, kupatulapo. Malingaliro owonjezera nthawiyo mpaka zaka khumi akambirana koma sanayambe kugwira ntchito.
Kodi mungachite chiyani ngati IND ikukana?
Mungathe kupereka chitsutso ku IND mkati mwa milungu inayi kuchokera pamene chigamulo chaperekedwa, ndikupempha khothi kuti lichite apilo ngati chitsutsocho chalephera. Pa milandu yokhudza kusamukira kudziko lina nthawi yake ndi milungu inayi, osati milungu isanu ndi umodzi ya malamulo oyendetsera dziko.
Kukana nthawi zambiri kumakhala ndi zifukwa zinayi: malipiro ochepera msinkhu wa wopemphayo kapena gulu lake, olemba ntchito omwe akupezeka kuti si othandizira odziwika, fayilo yosakwanira, kapena nthawi yoyambirira yokhala osaloledwa. Zitatu zoyambirira zitha kupewedwa musanapereke fomu. Buku lathu lotsogolera njira yotsutsa limafotokoza momwe kutsutsa kumagwirira ntchito. Ngati kukana kudalira chikalata chomwe chilipo, nthawi zambiri mutha kuchipereka pamodzi ndi kutsutsa.
Ndi mafunso ati a zamalamulo omwe nthawi zambiri amatsatira?
Chilolezo chokhala ku Netherlands sichinthu chokhacho chomwe chimafunsidwa mwalamulo mukasamukira ku Netherlands. Mafunso omwe amatsatira nthawi zambiri amakhudza mgwirizano wantchito womwe chilolezocho chimadalira, kampani yomwe woyambitsa amafunikira, komanso zomwe zimachitika m'banja pamene ubale utha pomwe ufulu wa mnzawo wokhala naye umadalira wina.
- Kusankha loya kuti akhazikitse kampani ku Netherlands, kwa oyambitsa omwe akufuna bungwe la Dutch.
- Kukonzekera chisudzulo ku Netherlands, kuphatikizapo tanthauzo la kulekanitsidwa kwa chilolezo chodalira.
Kodi muyenera kufufuza chiyani ngati wolemba ntchito?
Kukana ndi chindapusa zambiri zimachokera ku mfundo zingapo zomwe wothandizira akanatha kuzifufuza pasadakhale. Musanapereke offer ndipo pamene wosamukirayo akugwira ntchito kwa inu, onani:
- Kuti kampani yanu ili mu kaundula wa IND wa othandizira odziwika musanapereke chilichonse.
- Kuti malipiro onse a pamwezi, kupatulapo ndalama zolipirira tchuthi, akwaniritse muyezo wa 2026 wa zaka kapena gulu la wosankhidwayo.
- Kuti panganoli limafotokoza bwino malipiro a pamwezi, maola, malo ndi tsiku loyambira.
- Kuti kuchepetsedwa kwa malipiro, kusintha kwa udindo kapena kutha kwa ntchito kudziwitsidwe ku IND mkati mwa milungu inayi.
- Kuti musunge fayilo ya munthu aliyense wosamukira kwa zaka zisanu ntchito itatha.
Kodi muyenera kuwunika chiyani ngati wantchito?
Kukhala kwanu kumadalira udindo wa abwana anu komanso malipiro omwe mumalandira. Onani mfundo izi musanavomereze kapena kusaina mgwirizano:
- Kuti olemba ntchito awonekere mu kaundula wa anthu onse wa IND wa othandizira odziwika.
- Kuti malipiro omwe aperekedwa akwaniritse zomwe mukufuna popanda kuwerengera ndalama zolipirira tchuthi, mabhonasi kapena ndalama zina.
- Kuti pasipoti yanu ndi satifiketi yanu yobadwa yovomerezeka zikhale zokonzeka abwana anu asanapereke fomu yofunsira ntchito.
- Kuti mulembetse ku boma mkati mwa masiku asanu mutasamukira ndikutenga inshuwalansi yazaumoyo mkati mwa miyezi inayi.
- Ngati ntchito yanu yatha: nthawi yofufuza ya miyezi itatu iyamba liti komanso ngati chilolezo chanu chikugwirabe ntchito nthawi imeneyo.
Kodi tingakuchitireni chiyani ndi ndondomeko ya anthu osamukira kumayiko ena omwe ali ndi luso lapamwamba?
Maloya athu odziwa bwino ntchito yosamukira kumayiko ena amalangiza olemba ntchito za kuzindikira ndi kutsatira malamulo a othandizira, komanso antchito pa chilolezo chawo, mgwirizano wawo ndi zosankha zawo ntchito ikatha.
- Timafufuza ngati kampani yanu ikukwaniritsa zofunikira za IND kuti ivomerezedwe ngati wothandizira ndipo timakonzekera fomu yofunsira.
- Timayesa mgwirizano wa ntchito ndi malipiro ake poyerekeza ndi muyezo wa IND womwe ulipo kale tisanapereke fomu yopempha ntchito.
- Timakhazikitsa kalendala yotsatirira malamulo ya ntchito yopereka malipoti ya milungu inayi komanso masiku otha ntchito a chilolezo.
- Timalemba chotsutsacho ndikuchipereka ku IND mkati mwa nthawi yomaliza ya milungu inayi titakana.
- Timawunikanso mgwirizano wogwirizana kuti tiwone momwe ungakhudzire chilolezo chanu chokhala ndi moyo komanso phindu la ulova.
Chidule
- Ndondomeko ya anthu osamukira kumayiko ena omwe ali ndi luso lapamwamba imavomereza akatswiri omwe si a ku EU potengera malipiro awo, popanda chiphaso cha dipuloma kapena chilolezo chogwira ntchito chosiyana.
- Olemba ntchito ayenera kukhala wothandizira wodziwika bwino asanapereke chikalata; kuzindikira kumakhala ndi ntchito yodziwitsa, kusunga zolemba, ndi kusamalira.
- Chofunikira pa malipiro ndi ndalama zonse pamwezi kupatula ndalama zolipirira tchuthi, zomwe zimasinthidwanso pa 1 Januwale iliyonse; mabhonasi, ndalama zolipirira zina ndi nthawi yowonjezera siziwerengedwa.
- Mukataya ntchito yanu muli ndi miyezi itatu yoti mupeze wothandizira watsopano wodziwika bwino; munthu amene ali ndi khadi la Blue Card ku EU amalandira miyezi isanu ndi umodzi patatha zaka ziwiri ali pa khadi.
- Zotsutsa zotsutsa kukana kwa IND ziyenera kuperekedwa mkati mwa milungu inayi.
MAFUNSO OFUNSIDWA KAWIRIKAWIRI
Ndi ntchito ziti zomwe zimawerengedwa kuti ndi zaukadaulo kwambiri ku Netherlands?
Palibe mndandanda wa ntchito zoyenerera. Mayeso ndi malipiro: wothandizira wodziwika bwino ayenera kulipira osachepera muyezo wa zaka zanu kapena gulu lanu, mu 2026 € 5,942 ndalama zonse pamwezi kuyambira zaka 30, pamlingo womwe umakhala wachizolowezi pantchitoyo.
Kodi ndalama zolipirira tchuthi zimawerengedwa kuti zifike pamlingo woyenera?
Ayi. Muyesowu umayesedwa motsutsana ndi malipiro onse a pamwezi osaphatikizapo ndalama zothandizira tchuthi. Mabhonasi, nthawi yowonjezera, ndalama zothandizira ndi maubwino ena, monga galimoto kapena nyumba, nawonso saphatikizidwa.
Kodi olemba ntchito angalembe ntchito munthu wodziwa bwino ntchito asanakhale wothandizira wodziwika?
Ayi. Kuzindikira kuyenera kukhalapo musanapereke fomu yopempha, ndipo nthawi yovomerezeka ndi boma yoti munthu azindikire ndi miyezi itatu. Wolemba ntchito amene akufuna munthu wina msanga angaganizire za EU Blue Card, yomwe siifuna kuzindikira.
Nanga chimachitika n’chiyani ngati munthu wosamukira kudziko lina waluso ataya ntchito yake?
Bwana ayenera kudziwitsa IND za kutha kwa ntchito mkati mwa milungu inayi. Wosamukirayo amakhala ndi nthawi yofufuza ya miyezi itatu kuti apeze wothandizira watsopano wodziwika, kapena miyezi isanu ndi umodzi kuti apeze mwini khadi la Blue Card la EU atatha zaka ziwiri ali pa khadi.
Kodi mnzanu wa munthu wodziwa bwino ntchito amene akusamukira kudziko lina amafunika chilolezo chogwira ntchito china?
Ayi. Mnzanu wololedwa kulowa m'gulu la anthu odziwa bwino ntchito angagwire ntchito kwa olemba ntchito aliyense, kapena ngati wodzilemba ntchito, popanda chilolezo chosiyana chogwira ntchito. Ufulu ndi ngati chilolezo chachikulu chachotsedwa kapena sichinawonjezedwe.